Głogówek Online
 
16 | 12 | 2017
Rozwój demograficzny Głogówka w latach 1945-1950 Drukuj
Historia - Artykuły i Opracowania
Autor: Dragomir Rudy   
Środa, 27 Kwiecień 2011 18:56

Problematyka badania przemian ludnościowych jest bardzo skomplikowana, ponieważ duża płynność demograficzna nie zawsze jest możliwa do wychwycenia przez demografię i statystykę. Dotyczy to głównie okresu wojny, okupacji i pierwszych lat powojennych. Straty, jakie poniosła ludność Głogówka, głównie mężczyzn podczas bitwy o zdobycie miasta i w czasie walk na frontach wojennych jest bardzo trudna do oszacowania. Poważne ubytki nastąpiły też wskutek ucieczki ludności niemieckiej przed zbliżającymi się wojskami sowieckimi oraz w wyniku powojennej akcji wysiedleńczej. I tak, w latach 1939-1945 liczba ludności miasta zmniejszyła się z 7581 do 4018 osób. Stan zaludnienia mieszkańców przedstawia poniższa tabela sporządzona na podstawie miesięcznych sprawozdań Urzędu Miasta wysłanych do Starostwa Powiatowego w Prudniku. Pierwsze dane pochodzą z listopada 1945 r. Tabela charakteryzuje rozwój ludnościowy Głogówka w pierwszych latach po zakończeniu wojny. Dane te obrazują jednocześnie przewagę liczebną kobiet nad mężczyznami. Wysoka feminizacja była utrudnieniem dla rozwijającej się gospodarki. Niedostateczna ilość mężczyzn hamowała gospodarkę miasta. Brakowało min. murarzy, stolarzy cieśli czy nawet rzeźników.

STAN ZALUDNIENIA GŁOGÓWKA W LATACH 1945 - 1950

lataogółemMężczyźniKobiety
liczba%liczba%
6.11.19454081b.d.45b.d.55
23.07.19465391245642293558
21.04.19474871203039284161
4.12.19475249201642323358
19.04.19485318223043308857
19.12.19485232223143300157
20.04.19495124220343292157
24.11.19495144220243294257
20.05.19505208223943296957
27.11.19505205223443297157

Źródło: Zestawienie własne na podstawie źródeł z: Archiwum Państwowego W Opolu, sprawozdania miesięczne: L.dz.MW/V-5/3/46, Nr-V-11-9/48, Nrsp.143/49, Nrsp. V-5/10/49, Nrsp.218/50, opracowanie własne 

Prawidłowością doby powojennej był znaczny przyrost ludności, wynikający z tzw. rekompensaty demograficznej, która wyrażała się we wzroście liczby urodzeń. Zjawisko to zaobserwowano również na terenie Głogówka. W latach 1946-1950 rodziło się średnio 350 dzieci rocznie (dla porównania w latach obecnych nie mamy nawet połowy). Nie zmieniło to jednak liczebności ludności miasta. Można to wyjaśnić tym, że równolegle z przeprowadzanym wysiedlaniem Niemców następowały ruchy migracyjne, związane z przenoszeniem się, w celu znalezienia zatrudnienia, ludności z miasta do dużych ośrodków przemysłowych. Natomiast o sytuacji zdrowotnej ówczesnego społeczeństwa świadczył wysoki współczynnik umieralności niemowląt. Na 1000 urodzeń żywych w powiecie w 1950 r. Stopa zgonów wynosiła 13,5, natomiast blisko 100 dzieci nie przeżywało jednego roku i umierało w wieku niemowlęcym. Przyczyną tych zdarzeń była niedostateczna ilość leków, brak szczepień oraz funduszy na odpowiednie uposażenie szpitali. Większość ludności miasta zamieszkiwała w nim jeszcze przed wojną. Emigracja ludności niemieckiej, jak również imigracja osadników ze wschodu nie zmieniły radykalnie jej oblicza etnicznego, gdyż nie były zjawiskami masowymi.

Zdjęcie pracowników Zarządu Miejskiego w Głogówku 1950-51.Od góry Taichman,Strzoda,Strzała,Janik,Maliński Jan (wiceburmistrz), Antoni Rudy, Wójcik, Trojtler, Moser, Rajter Wanda, Siodlaczek, Lubczyk Irena, Reisch Elżbieta,(przyszła wiceburmistrz)Januszek, Mikler, Tymoczko, Szatko Elżbieta, Wolna Anna, Rawluk, Majchrzak. Rząd od dołu: Miczka, Siodlaczek Róża, Raganowicz Michalina, Herog Alina, Wieliczka Anna, Rypel Maria, Horząbek Cecylia, Malinowska Maria.

Zdjęcie pracowników Zarządu Miejskiego w Głogówku 1950-51.Od góry Taichman,Strzoda,Strzała,Janik,Maliński Jan (wiceburmistrz), Antoni Rudy, Wójcik, Trojtler, Moser, Rajter Wanda, Siodlaczek, Lubczyk Irena, Reisch Elżbieta,(przyszła wiceburmistrz)Januszek, Mikler, Tymoczko, Szatko Elżbieta, Wolna Anna, Rawluk, Majchrzak. Rząd od dołu: Miczka, Siodlaczek Róża, Raganowicz Michalina, Herog Alina, Wieliczka Anna, Rypel Maria, Horząbek Cecylia, Malinowska Maria. 

Mieszkańcy Głogówka byli w większości wyznawcami religii rzymskokatolickiej zarówno przed wojną, jak i po zajęciu miasta przez wojska radzieckie. Mniejszą grupę wyznaniową tworzyli ewangelicy. Po zakończeniu wojny miasto było zamieszkiwane przez 75% ludności rodzimej. Osadnicy z województw wschodnich byli katolikami. W trakcie działań wojennych częściowym zniszczeniom uległy kościoły katolickie – parafialny i klasztorny. Według cen z dnia 31 sierpnia 1939 r., szacunek straty kościołów oceniono na 532 320 zł. Zniszczeniu uległy budynki zakonu sióstr Boromeuszek i Elżbietanek. Straty zaś oceniono na 231 225 zł. W Głogówku poza wymienionymi kościołami znajdowała się plebania, budynek mieszkalny, dom administracyjny, dom związkowy przy ul. Batorego i kaplica na cmentarzu. Oba kościoły mogą pomieścić po 1500 osób. Wielkie zasługi należy oddać głogóweckiemu kościelnemu panu Matyskowi, który nie bacząc  na grożące mu niebezpieczeństwo ze strony sowieckich żołnierzy ukrył wiele cennych sakralnych precjozów przed wywiezieniem na wschód. Pierwszym proboszczem od 1945 r. został franciszkanin Wiesław Jakub Pelc repatriant ze wschodu. Zastąpił wieloletniego proboszcza księdza Józefa Schalla, który  za „niechęć do współpracy z władzami polskimi” został wysiedlony do Niemiec. Na ogólną liczbę 5318 osób w kwietniu 1948 r., wierzących było 5231, a ewangelików 29. W mieście znajdowały się ponadto dom modlitwy (bożnica) i budynek mieszkalny, nieużytkowany z powodu braku wyznawców judaizmu. Władze komunistyczne nie ingerowały w sprawy wyznania mieszkańców, lecz inwigilacji poddani zostali księża i zakonnice, którzy począwszy od końca 1945 r. byli ujmowani w comiesięcznych raportach do starostwa powiatowego w Prudniku.                                                                                                                                                

C.D.N.

Artykuł ukazał się w kwietniowym wydaniu Życia Głogówka (2011).

Zmieniony: Środa, 27 Kwiecień 2011 19:20