Głogówek Online
 
18 | 10 | 2017
Kolegiata głogówecka w roku 1680 Drukuj
Historia - Artykuły i Opracowania
Autor: Johannes Preisner   
Poniedziałek, 26 Marzec 2012 08:19
Z Życia Głogówka nr 12 dowiaduję się, że odbył się odbiór prac konserwatorskich na sklepieniu Nawy Głównej kościoła parafialnego. Po zdjęciu rusztowania parafianie mogą znowu oglądać piękno malowideł Sebastiniego, choć restauracja jeszcze nie jest w pełni ukończona. Ale może nie jeden zapy­ta, a jak kościół ten wyglądał zanim Sebastini w latach 1775-1781 nadał mu dzisiejszy wygląd?

Jedynym opublikowanym źródłem, które może nam być pomocnym przy odpowiedzi na to pytanie, jest tom 1 Komisji Historycznej pow. prudnickiego mojego autorstwa zawierający protokół wizytacji kolegiaty głogóweckiej z roku 1680.[1] Aby czytelnikom umożliwić lepsze zrozumienie tego protokołu, podaję najpierw krótkie streszczenie historii kościoła głogóweckiego do roku 1680.

Z protokołu wizytacji z roku 1680 dowiadujemy się, że głogówecki kościół parafialny ufun­dowany został przez Bolesława II (w protokole mylnie podano przez Fryderyka), księcia Niemodlina i Gło­­gówka, w ro­ku 1350. Widok mia­­sta z roku 1536 przedsta­wia go z grubą wieżą zakończoną dwo­ma spiczastymi daszkami w for­mie piramid. Miał on około 11 m szerokości, a z wieżą najwyżej 35 m dłu­gości (dzisiaj wy­no­si ona 40,5 m). Nisza w prawym końcu prezbiterium, gdzie dawniej prawdopo­dobnie była misa z wodą świę­coną wskazuje na to, że wtedy obok, t. j. przy dzisiejszej ambonie, znaj­do­wa­ło się wejś­cie do kościoła. Ponieważ po lewej stronie prezbiteri­um podobnej niszy nie na, nie było tam chyba wejścia do koś­cioła. Tak­że wieża nie miała chyba wejścia od zewnątrz. Przed wejś­ciem do koś­cioła znajdował się prawdopodobnie przedsionek.

Kościół parafialny na widoku miasta z 1536

Kościół parafialny na widoku miasta z 1536

 

Przypuszczalny rzut poziomy kościoła z 1350 roku

Przypuszczalny rzut poziomy kościoła z 1350 roku

a) nawa, b) zakrystia, c) wieża, d) przedsionek

 

24 lutego 1379 kościół parafialny został podniesiony do rangi kolegiaty przez Henryka, syna księcia Bolesława II. W liście ustanawia­jącym czy­tamy, że Henryk ustanowił kościół parafialny św. Bartło­mie­ja w Głogów­ku kolegiatą z 4 prałatami (prepozytem, dziekanem, scho­la­stykiem, kustoszem) i 9 kanonikami. Po ustanowieniu kolegiaty kościół został po­więk­szony: po lewej stronie dobudowano kaplicę, która pierwotnie nazywała się Kaplicą Ma­ryjną, po prawej stronie poszerzono zakrystię. Wed­ług relacji z wizytacji w roku 1680 odbywały się tam posiedzenia ka­pituły. Chrzanowski twierdzi, że Kaplica Maryjna została wybudowana około 1400 roku, a Konietzny pisze, że daw­niej wejście do niej musiało być chyba tam, gdzie dziś stoi ołtarz św. Fran­ciszka.

    Przypuszczalny rzut poziomy kościoła parafialnego przed rokiem 1582

Przypuszczalny rzut poziomy kościoła parafialnego przed rokiem 1582

a. nawa, b. zakrystia, c. wieża, d. przedsionek, e. Kaplica Maryjna

 

Pożar w roku 1582 zniszczył przede wszystkim nawę do dzisiejszego prezbiterium i Kaplicę NMP, z której zachowały się tylko 3 figury ołtarzowe, jedna z nich datowana rokiem 1499, które dzisiaj znajdują się w kaplicy św. Kandydy. Sklepienie we wspomnianej części nawy chyba zawaliło się, a wieża po pożarze groziła zawaleniem się. Dlatego ją przy odbu­do­wie zburzono, zaś nawę głów­ną przedłużono i podwyższo­no, dobudowano do niej nawy boczne z dwiema oddzielny­mi wieżami i ca­łość pokryto wyższym dachem. Dlatego sklepienie w tylnej części nawy głównej nie jest gotyckie, tylko renesansowe. C.d.n.



[1] Całość protokołu w języku łacińskim opublikowana zastała w roku 1904 przez Jungnitza, tłumaczenie pierw­szej części protokołu w języku niemieckim opublikował Chrząszcz w roku 1926, a resztę autor artykułu we wzmiankowanym źródle w roku 1999.

Artykuł ukazał się w Życiu Głogówka (02/2012)

Zmieniony: Poniedziałek, 26 Marzec 2012 08:28