Głogówek Online
 
29 | 05 | 2017
Władysław II Opolczyk - śląski władca absolutny Drukuj
Historia - Artykuły i Opracowania
Autor: Dragomir Rudy   
Niedziela, 04 Marzec 2012 18:06
Władysław Opolczyk - zdj. Wikipedia10 kwietnia 1394 r. na zamku w Głogówku został zawarty rozejm pomiędzy Władysławem II Opolczykiem i pełnomocnikami króla polskiego Władysława Jagiełły-Spytkiem z Melsztyna, wojewodą krakowskim, Sędziwojem z Szubina, wojewodą kaliskim oraz innymi najbliższymi członkami otoczenia króla. Zawieszenie broni kończyło drugą wojnę Władysława II Opolczyka z polskim władcą, toczoną w latach 1393-1394. Według niektórych źródeł średniowiecznych nie jest wykluczone, że sam król przebywający w tym czasie na Opolszczyźnie osobiście  uczestniczył w pertraktacjach rozejmowych i przebywał w Głogówku.

W polskiej historiografii traktuje się Władysława II Opolczyka jako persona non grata i wymazuje pamięć o nim z uwagi na jego konflikt z Polską. Jak bardzo mylimy się w tej ocenie górnośląskiego księcia, którego ambicje sięgały bardzo wysoko. Kim był, co stworzył i co zawdzięczamy księciu - na te pytania spróbuję odpowiedzieć.

II okres w dziejach Śląska obejmuje lata 1335-1526. Był to okres pod czeskim i węgierskim berłem. Śląsk formalnie od 1335 r. na mocy układu w Trenczynie, oraz w Krakowie w 1339r. przeszedł pod panowanie czeskie. Następca Kazimierza Wielkiego – Ludwik Węgierski w roku 1372 potwierdził fakt zrzeczenia się Śląska przez Polskę, a Karol IV przyłączył uroczyście śląskie księstwa do Korony Czeskiej.

Władysław pochodzący z opolskiej linii Piastów został władcą niewielkiego księstwa opolskiego w 1356 r. Był synem Bolesława II Piasta księcia opolskiego i Elżbiety Piastówny. Był człowiekiem wykształconym, być może skończył jakieś studia uniwersyteckie, ale o jego młodzieńczych latach niewiele wiemy. Jego działalność polityczna była związana z obszarem środkowej Europy. Szukał możliwości zrobienia kariery najpierw w Pradze, a od 1359 r. W Budzie (dzisiejszy Budapeszt). Został mianowany przez Ludwika Węgierskiego wysokim dostojnikiem w państwie węgierskim, a sprawy śląskie stawały się marginesem jego działalności. W latach 1367-1372 był palatynem węgierskim(zarządcą, druga osoba w państwie). Z chwilą śmierci Kazimierza Wielkiego, gdy Ludwik został królem Polski 1370 r., Opolczyk w większym stopniu zaangażował się w sprawy polskie. Otrzymał od króla liczne nadania – ziemię wieluńską, Kujawy i ziemię Dobrzyńską, tworząc zwarty ciąg terytoriów od Opola po granicę polsko - krzyżacką. Od 1372r. do 1378r. I od 1386-1387 pełnił obowiązki wielkorządcy Rusi Halickiej (tereny dzisiejszej Ukrainy) i władzę sprawował jako lenny książę. Od 1382 roku został księciem na Głogówku, po czym od 1387 roku objął księstwo namysłowskie. Podczas pobytu na Opolszczyźnie na przemian przebywał w Głogówku i Opolu. Przez pół roku 1377/78 był regentem Królestwa Polskiego z ramienia Króla polskiego Ludwika Węgierskiego. Opolczyk, mimo posiadania ogromnych terenów, dbał o rozwój i gospodarkę. Wykazał się również zdolnościami w zarządzaniu. Na Rusi Halickiej lokował miasta, rozwijał handel, przenosił na tamtejszy grunt zachodnioeuropejskie zwyczaje. Nadał Rusi swoje barwy narodowe, dzięki czemu barwy Górnego śląska i Ukrainy są identyczne, choć na fladze w odwrotnej kolejności. Żonaty z Elżbietą Bararabówną, córką Mikołaja Basaraba hospodara wołoskiego. Następnie po śmierci Elżbiety, poślubił Eufemię (Ofkę) Piastównę, córkę Ziemowita III Piasta księcia mazowieckiego. Eufemię można śmiało nazwać panią Głogówka, ponieważ upodobała sobie nasze miasto i  większość czasu spędzała w naszym zamku. Rosnącej potędze opolskiego Piasta sprzeciwiali się jednak polscy możni, dlatego król Ludwik w 1378 r. odwołał go ze stanowiska namiestnika Rusi i zarządcy Królestwa Polskiego nadając w zamian lenno Bydgoszcz, Złotów, ziemię dobrzyńską oraz część Kujaw. Jak większość średniowiecznych władców Władysław wszedł w konflikt z władzami kościelnymi, opodatkowując ziemie biskupa płockiego. Nałożono na niego klątwę. Opolczyk przerażony klątwą wyjechał do Gniezna prosić arcybiskupa o przebaczenie. Ten powiedział, że „duszę księcia oczyści pod warunkiem, że wybuduje on świątynie”. W 1382 r. zrealizował to przyrzeczenie sprowadzając z Węgier do Częstochowy paulinów. Dwa lata później umieścił w klasztorze pochodzący z ruskiego Bełza cudowny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, co zapoczątkowało rozwój największego polskiego sanktuarium maryjnego. Kolejną jego fundacją był klasztor paulinów w Mochowie koło Głogówka. Klasztor w Mochowie został utworzony aktem fundacyjnym z 20 stycznia 1388 r. Książę fundator sprowadził z Węgier dwunastu ojców i braci paulinów, którzy stworzyli pierwszą wspólnotę zakonną.  Z Jasnej Góry została przekazana pierwsza kopia Obrazu Jasnogórskiego.

Znanych jest wiele cudów i uzdrowień, jakich doznawali wierni prze cudownym obrazem Matki Bożej w Mochowie.

10 września 1382 r. umarł możny protektor opolskiego Piasta Ludwik Węgierski. Podczas nastałego bezkrólewia w Królestwie Polskim, Władysław wystąpił ze swoją własną kandydaturą do korony królewskiej, mimo następstwa córek zmarłego władcy (najmłodsza Jadwiga). Wobec swojej niepopularności wśród polskich możnych poparł kandydaturę najpierw Wilhelma Habsburga, następnie Siemowita IV Płockiego. Szlachta wybrała Jadwigę na tron polski, Opolczyka na opiekuna Królestwa Polskiego. Sytuacja zmieniła się po ślubie Jadwigi z Władysławem Jagiełłą, wielkim księciem Litewskim. Gdy królowa wybrała się na Ruś, Opolczyk wezwał tamtejszą ludność do stawiania oporu przeciw wkraczającym wojskom polskim i do nieuznawania polskiej władzy. Do ostatecznego zerwania między księciem a Jagiełłą doszło w 1388 r., kiedy w związku z odebraniem przez króla Polski należącej do dzierżaw Władysława Bydgoszczy doszło do próby zamachu stanu i opanowania grodu wawelskiego. Wraz ze swoimi ludźmi został pojmany i zmuszony do upokorzenia się przed Jagiełłą. Na krótki czas doszło między oboma rywalami do zgody. W 1391 r. Wybuchła I wojna Jagiełły z Opolczykiem, który poszukując środków finansowych zastawił krzyżakom zamek w Złotoryi. Król zdając sobie z niebezpieczeństwa posiadania przez księcia dzierżaw u granic z Zakonem wydał rozkaz pozbawienia go lenn na terytorium Polski. Jagiełło uderzył na posiadłości księcia odbierając większość ziem. Przeciwko potędze Jagiełły Opolczyk musiał skapitulować i w 1392 przekazał sporne terytoria Polsce. Opolski piastowicz nie rezygnował sprzedając w 1393 r. swoje prawa do ziemi dobrzyńskiej Krzyżakom. Zachęcał też wielkiego mistrza krzyżackiego Konrada von Wallenrode do planu rozbioru Polski pomiędzy zakon, Węgry i Czechy, jednak wobec nieprzygotowania zakonu plan nie został zrealizowany. Wojna zakończona rozejmami min. w Głogówku w 1394 zakończyła się ostatecznie w 1396 r., kiedy wojska królewskie zdecydowały się na rajd na śląskie dzierżawy Opolczyka. Wobec zdobycia przez Polaków Strzelec Opolskich i pojawienia się armii królewskiej pod Opolem bratankowie Władysława zdecydowali się zawrzeć pokój, w którym zobowiązali się przypilnować starzejącego się księcia. Od tej pory ster rządów w księstwie przejęli młodzi Bolkowicze. Władysław praktycznie odszedł na drugi plan chociaż jeszcze w 1397 r. miał miejsce bliżej nie znany konflikt z Ludwikiem I Brzeskim,a walki toczyły się pod Głogówkiem. Opolczyk zawiedziony z powodu swych ambitnych planów zmarł w maju 1401 r. w Opolu. Został pochowany w miejscowym klasztorze franciszkanów.

Książę przeszedł jednak do historii Węgier (jako współtwórca sukcesów Ludwika),Ukrainy (jako autor barw narodowych), Polski (fundator Jasnej Góry), a my mieszkańcy Głogówka powinniśmy się tym szczycić, że mamy Klasztor Paulinów w Mochowie, że na krótki czas Głogówek znalazł się w europejskiej pierwszej lidze, obok Opola, Krakowa, Pragi czy Malborka (gdzie figuruje na większości średniowiecznych map) czy tym, że poza królem Janem Kazimierzem również Władysław Jagiełło przebywał w naszym mieście.

Artykuł ukazał się w lutowym numerze "Życia Głogówka" 2012

Zmieniony: Niedziela, 04 Marzec 2012 18:16
 
Podobne artykuły: