Głogówek Online
 
23 | 03 | 2017
Referendum i wybory 1946-1947 Drukuj
Historia - Artykuły i Opracowania
Autor: Dragomir Rudy   
Wtorek, 20 Wrzesień 2011 06:52

Referendum ludowe zostało zorganizowane w dniu 30 czerwca 1946 r., przez komunistyczne władze Polski. Zawierało trzy zupełnie niekontrowersyjne pytania: 

  1. "Czy jesteś za zniesieniem senatu?",
  2. "Czy jesteś za utrwaleniem reform społeczno – gospodarczych?",
  3. "Czy chcesz utrwalenia granicy zachodniej Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej?". 

Komunistyczne partie bloku demokratycznego wzywały, by głosować "3 x Tak". Problem polegał jednak na tym, że z tak ułożonymi pytaniami zgodzić się mógł prawie każdy, co oczywiście nie było miarą poparcia dla stalinowskich uzurpatorów. Dlatego PSL, choć zgadzało się z kierunkiem zmian, nakreślonym we wszystkich trzech pytaniach wezwało do głosowania "nie" na pierwsze pytanie, jako najmniej istotne dla zamanifestowania swojego charakteru w opozycji do komunistów. W Głogówku i okolicznych wsiach pojawiły się ulotki i napisy wzywające do głosowania "2 x nie" na pierwsze pytania. Podpisane one były przez "grupę bojową patriotów polskich Narodowych Sił Zbrojnych". Znacznemu nasileniu uległa też antypolska propaganda ze strony różnorakich niemieckich ośrodków dywersyjnych. Wzywano ludność do głosowania "3 x Nie", szczególnie dotyczyło to trzeciego pytania o zmianie granic zachodnich. Ulotki w języku niemieckim były rozklejane wieczorami nie tylko na murach, ale również w okolicach kościołów.

Ziemia prudnicka została podzielona na 36 obwodów głosowania. Funkcje przewodniczących obwodowych komisji głosowania ludowego sprawowali członkowie: PPR w 29 komisjach, PPS w 4, SD i bezpartyjny w jednym. W poszczególnych komisjach zasiadali zaufani ludzie przewodniczących. Referendum zostało przeprowadzone w niedzielę 30 czerwca 1946 r. Jego wyniki zostały sfałszowane. Trudno dziś ustalić, jak rzeczywiście głosowała ludność Głogówka, gdyż nawet te "tajne" wyniki, które otrzymał warszawski sztab PPR, były już mocno "poprawione" w terenie. Prawdziwe wyniki podaje tabela.                                          

Prawdziwe wyniki Referendum Ludowego 30czerwca 1946 r.

 

Ilość obwo-dówIlość uprawnio-nychGłosów ważnychGlosów niewa-żnych

Pytanie I

Pytanie II

Pytanie III

tak

%

nie

%

tak

%

nie

%

tak

%

nie

%

Powiat Prudnicki2020 41617 3827668 16946,99 27753,18 82450,68 53049,411 60666,65 55833,4
Woj. Śląsko- Dąbrows-kie1264167 2161 510 38528 030573 94638936 43962657 01743,5853 36856,5922 84561,1587 54038,9
Polska1087512 971 97811 365 152326 3493 056 19126,98 308 96073,14 770 773426 594 3785875 986 34366,93 766 50833,1

Zródło: Referendum z 30 czerwca 1956r. Przebieg i wyniki opracował A. Paczkowski, Warszawa 1993, s.105, 163. 

Należy przypuszczać, że największe poprawki w powiecie naniesiono w pytaniu 1 i 3. Można tak sądzić wiedząc, że Głogówek i cały okalający go region był zamieszkiwany przed wojną przez Niemców. Do czasu referendum stosunek ludności cywilnej do władz był dobry, po wyborach wśród dużej grupy mieszkańców zapanowało niezadowolenie.

Kolejną ważną kampanią polityczną, która objęła swoim zasięgiem ziemie powiatu prudnickiego, były wybory do Sejmu Ustawodawczego. Ich organizowaniem zajęto się w połowie 1946 r. Cały kraj podzielono na okręgi wyborcze. Najbardziej skuteczną formą agitacji przedwyborczej były wiece i różnorodne zebrania. Do dnia wyborów partie bloku demokratycznego zorganizowały na ziemi prudnickiej 81 wieców, w tym 8 zebrań miało charakter masowy. Na szeroką skalę rozwinięto też agitację indywidualną, prowadzoną przez składanie wizyt w prywatnych mieszkaniach wyborców. Takich "spotkań" odbyło się 65 tys. Niewątpliwą rolę odegrała też akcja zbierania podpisów na listy kandydatów bloku demokratycznego. Przeprowadzono ją w dniach 20-23 grudnia 1946r., a jej rezultatem było zebranie 27 366 podpisów w powiecie. (Dzisiaj żeby zarejestrować listę w całym województwie trzeba zebrać 5 tys.)  We wszystkich akcjach związanych z kampanią wyborczą, największy udział mieli członkowie PPR. Partia skierowała do prac przedwyborczych 808 pepeerowców na ogólny stan 1038 członków. Pracowali oni między innymi: w aparacie wyborczym – 138 osób, w obywatelskich komisjach wyborczych – 222, agitacji wyborczej – 453, w partyjnych trójkach wyborczych – 64, i Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej (ORMO) – 84 członków.

W czasie, gdy PPR i stronnictwa "koncesjonowane" prowadziły szeroką działalność agitacyjną, PSL przeżywało poważne trudności. Represje sprawiły, że wielu jej działaczy wycofało się z aktywnej działalności, inni przeszli do SL. Szeregi tej ostatniej zaczęły rosnąć tak szybko, że nie nadążono z wydawaniem legitymacji. Ci, którzy nie zaprzestali walki, poddawani byli szykanom ze strony komunistów. W kampanii przedwyborczej na ziemi prudnickiej PSL nie zdołało rozwinąć poważniejszej działalności. W Polsce aresztowano od 60-80 tysięcy reprezentantów tej partii. Członkowie i sympatycy PSL-u, wobec ogromnej ofensywności partii bloku, szczególnie PPR, zostali pozbawieni szerszych możliwości oddziaływania na społeczeństwo. Wszystkie prace o charakterze techniczno – organizacyjnym zostały zasadniczo ukończone do końca grudnia 1946 roku.

Przebieg głosowania został starannie zaaranżowany. Powołane z końcem grudnia 1946 r. Komitety Obywatelskie Stronnictw Demokratycznych zajęły się pozyskiwaniem grup obywateli, którzy poszli do urn zbiorowo "manifestacyjnie", by w jawnym głosowaniu poprzeć stronnictwa bloku. Komitet taki określał, o której godzinie w danym lokalu odbędzie się głosowanie takiej grupy.

Wybory odbyły się 19 stycznia 1947 r. Z pogwałceniem zasad tajności. Nie zadbano o przygotowanie kabin do głosowania, gdyż w tych wyborach tajność gwarantowana była tym, "że głosujący otrzymują kopertę nieprzezroczystą". Większość komisji obsadzili członkowie PPR, oraz agenci Urzędu Bezpieczeństwa. Wyborcy głosowali "głównie" na listę bloku Jedności Narodowej nr. 3. Wyniki podobnie, jak miało to miejsce podczas referendum, zostały sfałszowane. "Poprawione" przez władze wyniki wyborów oznaczały bezapelacyjne zwycięstwo stronnictw bloku demokratycznego, którym przewodziła PPR.

Wydaje się także, że zmasowany nacisk propagandy doprowadził do zmiany nastrojów w społeczeństwie, a terror aparatu bezpieczeństwa do wyłączenia jeszcze aktywnej opozycji niepodległościowej.

Wybory do Sejmu Ustawodawczego, podobnie jak referendum, miały być, w rozumieniu komunistów formalną legalizacją ich władzy w Polsce.

Zmieniony: Wtorek, 20 Wrzesień 2011 08:06