Głogówek Online
 
22 | 03 | 2017
Życie polityczne w Głogówku-powstanie partii politycznych Drukuj
Historia - Artykuły i Opracowania
Autor: Dragomir Rudy   
Piątek, 24 Czerwiec 2011 16:00

W Katowicach uroczyście przyłączono Śląsk Opolski do ówczesnego województwa śląsko-dąbrowskiego 18 marca 1945 r. Życie polityczne w mieście, podobnie jak i na całym Śląsku Opolskim, kształtowało się w pierwszych latach władzy ludowej odmiennie niż w regionach Polski centralnej. Objęcie tego regionu stwarzało m.in. konieczność budowy podstawowego elementu polityki – partii politycznych. Wszystkie czynności związane z przygotowaniem działaczy partyjnych do pracy w Głogówku spoczywały na odpowiednich wojewódzkich instancjach partii politycznych w Katowicach.

Najliczniejszymi w województwie śląsko-dąbrowskim, dopuszczonymi do jawnej działalności ugrupowaniami, były Polska Partia Robotnicza i Polska Partia Socjalistyczna, toteż one miały możliwość wpływania na dobór osób do grup operacyjnych. Delegaci Komitetu Wojewódzkiego(KW)PPR w Katowicach przybyli na teren Powiatu Prudnickiego 11czerwca 1945 r. Wśród nich byli: Bolesław Szlęzak, który pełnił rolę pełnomocnika Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów, Stanisław Nabzdyk -inspektora szkolnego, Michał Szulc -przedstawiciela przemysłu spożywczego, Józef Konieczny -komisarza ziemskiego, Tadeusz Detka -kierownika pocztowców, Ignacy Kramarczyk -powiatowego komendanta Milicji Obywatelskiej, Adam Korsak -kierownika Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Zadaniem ich było zorganizowanie partyjnych władz powiatowych oraz następnie budowa kół w terenie. Pod koniec sierpnia 1945 r. w mieście zaczęły tworzyć się organizacje PPR i PPS. Komórka partyjna PPR, w odróżnieniu od wielu innych na Śląsku Opolskim, posiadała od początku wyłącznie charakter robotniczo-chłopski.

Rozwój liczebny partii w Głogówku w latach 1945-1946 był dynamiczny, bo jako pierwsza w krótkim czasie zdołała zbudować swe organizacje partyjne, a tym samym stworzyć sobie warunki do zajęcia przodującej pozycji w życiu politycznym w mieście. Bardzo korzystne okazało się też rozpoczęcie jesienią 1946 r. akcji wydawania aktów nadania gospodarstw rolnych osadnikom, a aktywny udział peperowców w tych działaniach, przyniósł partii wzrost sympatii i zwiększał zainteresowanie programem i działalnością PPR. Pierwszym sekretarzem PPR w Głogówku w listopadzie 1947 r. został  Leon Nebesny. Z powodu braku danych liczbowych o członkach partii w mieście możemy przypuszczać że była to grupa około 200-300 osób.

Drugą  liczącą się partią polityczną w mieście była PPS, która powstała w mieście 18 sierpnia 1945 r., ale na skutek pełnej koncentracji życia politycznego wokół komitetu powiatowego w Prudniku, nie rozwinęła żywej działalności. Członkowie, którzy tworzyli zręby organizacyjne PPS byli przeważnie członkami partii przed wojną bądź w okresie okupacji. Przybyli oni jako osadnicy z dawnych województw: śląskiego, kieleckiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Trudności spowodowane z przemieszczaniem się, ciężkie warunki bytowe, sytuacja polityczna, itp., nie pozwalały w pierwszych miesiącach na przeprowadzenie akcji werbunkowych i rozbudowę struktur politycznych. Już w lipcu 1945 r. PPS liczyła w Głogówku 16 członków. Znacznie bardziej dynamiczny ich wzrost liczebny w mieście nastąpił od stycznia 1946 r. do lutego 1947 r. kiedy to wyniósł blisko 100 osób.

Jedną z istotnych trudności organizacyjnych, był brak środków finansowych. Próbowano temu zaradzić stosując różnorodne sposoby: m.in. organizując dochodowe zabawy taneczne oraz prowadząc działalność handlową - sklepy ogólnospożywcze. Do PPS należało najwięcej robotników, kolejarzy, rolników oraz kupców, rzemieślników i handlowców. Władze starostwa powiatowego oceniały, że „co do aktywności ta partia znajduje się na drugim miejscu po PPR.”

Wpływy PPS na terenie miasta były mniejsze niż PPR, szczególnie po1947 r., kiedy to na skutek „czystek” miejscowa PPS utraciła około 40% swoich członków. Współpraca między PPR i PPS na terenie Głogówka układała się raczej pomyślnie, czego dowodem mogą być wspólne obchody święta 1 maja już w 1946 r.

Kolejnym ugrupowaniem koncesjonowanym przez komunistów, było Stronnictwo Ludowe(SL), założone w Lublinie 17-18 września 1944 r. SL rozpoczęło swą działalność w czerwcu 1945 r., do listopada działacze tej partii nie zdołali utworzyć zarządu miejskiego i powiatowego. W tej sytuacji Wojewódzki Zarząd SL skierował do Prudnika Mariana Krawczyka z zadaniem usprawnienia prac organizacyjnych. Na przełomie lat 1945/1946 doszło do powołania tymczasowych władz powiatowych i założenia w terenie kilku kół SL. W lutym 1946 r., było już 10 kół, zrzeszających około 180 członków, w tym w Głogówku blisko 40. Dalszy rozwój został zahamowany przez silne zaktywizowanie się działalności Polskiego Stronnictwa Ludowego(PSL). Liczebność SL zaczęła wzrastać dopiero w czerwcu 1946 r., kiedy to zrzeszała 152 członków, by na koniec 1946 r. Dojść do 301 osób zorganizowanych w 13 kołach. Brak źródeł nie pozwala na dokładne oszacowanie liczby członków w Głogówku, ale można przypuszczać, że wynosiła ona około 70 osób. Wzrost ten, zaobserwowany na terenie całego województwa, był spowodowany między innymi rozpadem PSL w 1947 r. Nie zmieniło   to jednak tego, że SL pozostało organizacją o bardzo znikomych wpływach na tym terenie.   Kolejną partią, która rozwinęła ożywioną działalność w Głogówku, było prokomunistyczne Stronnictwo Demokratyczne (SD). Jego zebranie organizacyjne odbyło się 16 lipca 1945 r. Wzięło w nim udział 41 członków z powiatu prudnickiego oraz sympatycy stronnictwa. Dokonano wówczas wyboru Powiatowego Komitetu SD, w składzie między innymi: dr Franciszek Sowiński -przewodniczący, Tadeusz Datko wiceprzewodniczący i Żak -sekretarz. Prawie całkowity brak źródeł nie pozwala dziś na odtworzenie liczebności szeregów stronnictwa. Wiadomo, że w końcu 1946 r. SD posiadało oddział w Głogówku i było z najliczniejszych politycznych partii w mieście. Nie ulega jednak wątpliwości, że w skali Śląska Opolskiego, SD na ziemi prudnicko- głogóweckiej było jednym z najsilniejszych i najaktywniejszych.    Najsłabszą z organizacji występujących w powiecie prudnickim było Stronnictwo Pracy (SP). Próba reaktywowania SP przez komunistów na ziemi prudnickiej nie powiodła się.  Będąca pod wpływami komunistów partie: PPR, PPS, SL, SD, wchodziły w skład tzw. „Bloku Demokratycznego”, mającego na celu zmobilizowanie jak największej części opinii publicznej przed zbliżającymi się wyborami do Sejmu. Na szczeblu powiatu prudnickiego współpraca między komórkami tych partii odbywała się na forum komisji powiatowej. Złożoność ówczesnej sytuacji i konieczność respektowania porozumień poczdamskich, słabość aparatu komunistycznej władzy, niedostateczne rozpracowanie terenu przez Urząd Bezpieczeństwa, sprawiły, że komuniści byli zmuszeni do tolerowania w Polsce legalnej opozycji skupionej wokół wicepremiera Stanisława Mikołajczyka z PSL. Jako stronnictwo opozycyjne, PSL w przeciągu kilku zaledwie miesięcy stało się najliczniejszą partią w Polsce. Jej początek na Śląsku Opolskim datuje się od października 1945r. Zarząd w Głogówku rozpoczął swoją działalność do końca tego roku Gwałtowny rozwój odbywał się częściowo kosztem SL, z którego całe zarządy przechodziły na stronę PSL. Ponadto partia ta skupiała środowiska opozycyjne, nie związane ze wsią, gdyż była to dla nich jedyna forma legalnej działalności. Pierwszy zjazd powiatowy tego stronnictwa miał miejsce 28 maja 1946 r. Liczebność PSL w tym okresie w powiecie wynosiła 1200 członków, w tym w Głogówku blisko 150 osób. Największą liczbę członków, bo około 2000 osób osiągnęło PSL w końcu listopada tegoż roku. Mimo coraz większych represji, zastraszeń członków, czy nawet pobić, stosowanych od samego początku swego istnienia przez komunistyczne władze, organizacja PSL prowadziła ożywioną działalność. Niestety, nadzieje, jakie wiązano wówczas z tą partią nie mogły się ziścić.

Artykuł ukazał się w czerwcowym wydaniu Życia Głogówka (2011).

Zmieniony: Piątek, 24 Czerwiec 2011 16:05
 
Podobne artykuły: