Głogówek Online
 
15 | 12 | 2017
Napływ ludności z kresów wschodnich Drukuj
Historia - Artykuły i Opracowania
Autor: Dragomir Rudy   
Niedziela, 27 Marzec 2011 19:03

Rząd Tymczasowy w lutym 1945 r. podjął oficjalnie decyzję o rozpoczęciu przesiedlenia ludności polskiej, zamieszkującej województwa wschodnie przedwojennej Rzeczypospolitej. Decyzja ta poprzedziła żywiołową falę migracyjną ludności z południowych, centralnych i wschodnich województw, kierującą się na zachodnie tereny tworzącego się państwa polskiego. W tym roku do miasta przybyły pierwsze grupy repatriantów i osadników, którym z powodu braku funduszy, nie można było udzielić pomocy. Na politykę osadniczą wpływ miało zarządzenie wojewody Aleksandra Zawadzkiego, zabraniające władzom osadniczym tworzenia większych skupisk ludności napływowej, aby wszelkie nowe podziały etniczne zostały wykluczone, a ludność ta uległa szybkiej asymilacji.    

Akcja osadnicza była nierozerwalnie połączona z kwestią wysiedlania ludności niemieckiej, a to z kolei za sprawą rozwiązania problemu volkslisty. Początkowo zakładano wysiedlenie ludności z grupą I i II DVL (osoby, których członkowie rodzin walczyli w armii niemieckiej oraz popierające i przyznające się do niemieckości). Pomysł ten został zarzucony na skutek akcji rehabilitacyjnej. Ludność napływowa pochodziła w zdecydowanej większości ze wsi i związana była z rolnictwem lub częściowo z zawodami chłopsko – robotniczymi. Procesy integracyjne  wśród mieszkańców ziemi głogóweckiej przebiegały na różnorakich płaszczyznach, przechodziły szereg faz: przez szkołę, wspólną pracę i małżeństwa mieszane. Charakterystyczne jednak jest to, że procesy migracyjne w mieście trwają do dnia dzisiejszego. Podejmując próbę przedstawienia biologicznej odbudowy potencjału ludnościowego miasta oraz jej zasiedlenia, trzeba się oprzeć na miesięcznych sprawozdaniach spisów mieszkańców z okresu od stycznia 1948 r. do maja 1949 r. Zamieszczona tabela pozwala dostrzec, że stan zaludnienia był stabilny i nie zmieniający się, a nawet wykazywał tendencje zniżkowe, na co wpływ miało wysiedlanie ludności niemieckiej i ruchy migracyjne. W zestawieniu warto zwrócić uwagę na dość stabilną liczbę autochtonów (rdzennych mieszkańców miasta), mimo wysiedleń Niemców, co także nie zmieniło jej populacji w mieście.

Liczba ludności Głogówka w okresie od stycznia 1948 do maja 1949          

Data

ogółem

Autochtoni

Repatrianci

Osadnicy

Niemcy (wchodzący w skład autochtonów)

 liczbaliczba    %liczba    %liczba     %liczba    %
15.01.19485261420479,94789,54989,8410,8
18,03,19485307448984,54939,33256,2b.db.d
19.04.19485318450484.74969,33186b.db.d
20.05.19485199416980,24929,453810,4b.db.d
20,06,19485215418180,14889,454610,5b.db.d
19,07,19485210417480,14879,454910,5b.d.b.d.
17,08,19485220410178,64879,356510,6781,5
20,09,19485214409878,64889,456510,8631,2
22,10,19485214410678,84959,556610,8470,9
20,11,19485215410778,84959,556510,8480,9
19,12,19485232412278,84949,456910,9470,9
26,01,19495083408980,44679,24849,5430,9
24,02,19495097409680,44719,24879,5430,9
20,03,19495129411480,24789,34949,7430,8
20,04,19495124411080,24779,34949,7430,8
20,05,19495131411480,24819,44959,6410,8
Źródło: Zestawienia własne na podstawie źródeł z: Archiwum Państwowego w Opolu, sprawozdania miesięczne Nr sp. 69/48,Nr sp. 85/48,Nr og. V-8/11/48, Nr sp. 135/48, Nr V-12-9/48,Nr sp.182/48,Nr V-12-6/48,Nr sp.143/49,Nr sp.V-5-4/49,Nr sp.V-5/6/49.Opracowanie własne.                

Ludność napływowa pochodziła głownie z województw wschodnich oraz przeludnionych województw południowych. W związku z brakiem wykwalifikowanej kadry pracowniczej do Głogówka przyjeżdżali nauczyciele, lekarze, urzędnicy, budowlańcy czy księża. Większość  repatriantów osiedlała się w opustoszałych wioskach takich jak: Racławice, Kazimierz, Szonów. Ciekawostką jest, że nowi mieszkańcy Szonowa pochodzili z tych samych miejscowości kresowych jak Busk i Adamy, natomiast Racławic ze wsi Buszcze. Można zadać sobie pytanie, dlaczego owe wioski były opustoszałe (może nie do samego końca), a pozostałe z samym miastem zamieszkane.

Głogówek  jest gminą rolniczą od setek lat zamieszkany przez ludność rodzimą czyli śląską. Niewielkie zaludnienie, a także przejście Śląska pod władanie Prus w II poł. XVIII w i tzw. Kolonizacji fryderycjańskiej (1763-1796) spowodowało przybycie niemieckich osadników na te ziemie. Król pruski Fryderyk II  kładł duży nacisk na rozwój rolnictwa a dla nowych osadników przeznaczał premię państwową w wysokości 150 talarów na nowe osiedla. Większość nowych mieszkańców  tych wiosek pochodziła z zubożałych terenów Niemiec, głównie górskich okolic Szwabii. Z opowiadań starszych żyjących ślązaków problemem (np. podczas zakupów w mieście) była nawet komunikatywność  językowa z miejscowymi mieszkańcami. Posługiwali się oni swoją góralską gwarą. Tereny na których zamieszkali opuścili wraz ze zbliżającym się frontem, dlatego nowi przybysze z kresów zajęli opustoszałe wioski. Dla większości z nich  był to inny, całkiem nowy świat, murowane stodoły i obory, pozostawione maszyny rolnicze, przygotowane do roli pola.

W początkowym okresie, czyli od 1946 r., repatrianci otrzymywali pomoc ze strony państwa, co ułatwiało im zagospodarowanie. Głównie dostarczano materiały budowlane, ziarno siewne i sadzeniaki – w uzasadnionych przypadkach na indywidualną prośbę zainteresowanego. Liczba zarejestrowanych rodzin osadniczych na podstawie danych powyższej tabeli nie zmieniła się znacząco, mimo że miasto i gmina leżą na terenach rolniczych z żyznymi glebami. Ci, co zdecydowali się osiedlić, samowolnie zajmowali gospodarstwa opuszczone przez Niemców i dopiero w latach następnych (1946-1948), starali się zalegalizować swe posiadanie. Opisane w rozdziale ruchy migracyjne pociągnęły dla miasta straty ekonomiczne. Wartość przechodzących z rąk do rąk gospodarstw, malała na skutek tego, że ulegały one zniszczeniu, a pomoc udzielana osadnikom nie zawsze była właściwie wykorzystywana. Wpływ ludności napływowej na ogólny rozwój demograficzny miasta również był nieznaczny. Przeważała ludność miejscowa, a silnie zróżnicowani emigranci zostali szybko zasymilowani. Gęstość zaludnienia omawianego obszaru była niska i wynosiła 80 osób na km.

Artykuł ukazał się w marcowym numerze Życia Głogówka.

Zmieniony: Środa, 27 Kwiecień 2011 19:08