Głogówek Online
 
18 | 10 | 2017
Pierwsze Krzyże Żelazne w powiecie prudnickim Drukuj
Historia - Artykuły i Opracowania
Autor: Andreas Martin Smarzly   
Czwartek, 03 Wrzesień 2009 22:23
Krzyż Żelazny, zdj. WikipediaW dniu 15 sierpnia tego roku minęła 240 rocznica urodzin Napoleona Bonapartego, francuskiego generała, polityka i cesarza, który pod koniec XVIII wieku in na początku XIX wieku pokrył prawie całą Europę krwawymi wojnami. Przekazywał on co prawda podbitym narodom idee rewolucji francuskiej, nie przeszkadzało mu tu jednak owe narody bezlitośnie zniewalać. W bitwie pod Jeną-Auerstedt 14. października 1806 r., cesarz francuzów pokonał wojska Królestwa Pruskiego i zajął dużą część Prus, w tym także należący do Prus śląsk. Jedynie cześć twierdz w państwie obroniło się skutecznie przed atakami francuzów i nie poddało się. Trzy z nich leżały na terenach śląska, a były to: Kłodzko (Glatz), Srebrna Góra (Silberberg) i Koźle (Cosel).

Po klęsce Napoleona przeciw  rosyjskiej zimie 1812/13 oraz wojskom cara, król pruski Fryderyk Wilhelm III (1797-1840) wydał w śląskiej stolicy Wrocławiu słynną odezwę “An mein Volk” (Do mojego Narodu). Ukazała się ona dnia 20 marca 1813 r. w wydanej we Wrocławiu gazecie “Schlesische privilegirte Zeitung” (śląska Gazeta dla Uprzywilejowanych) i nawoływała lud pruski do walki z francuskim okupantem. W dniu 12 lipca 1813 r. na zamku w Żmigrodzie (Trachenberg) w powiecie trzebnickim doszło do spotkania króla pruskiego, cara rosyjskiego oraz przyszłego króla Szwecji w sprawie ustalenia wspólnej strategii walki przeciwko Napoleonowi. Punktem kulminacyjnym tego porozumienia, znanego pod nazwą ”Trachenberger Plan”, było zwycięstwo wojsk koalicyjnych w Bitwie Ludów pod Lipskiem (Leipzig) w dniach 16-19 października 1813 r. nad wojskami francuskimi. Ostateczną klęskę poniósł Napoleon pod Waterloo 18 czerwca 1815 r. przeciw wojskom angielskim i niemieckim, dowodzonymi poprzez księcia Arthura Wellesley of Wellingtona oraz pruskiego generała i głównodowodzącego Armii śląskiej, Gebharda Leberechta von Blüchera. Ten legendarny pruski generał, zwany „Marschall Vorwärts“ (marszałek naprzód)  pokonał ze swą Armią śląską już dwa lata wcześniej, 26 sierpnia 1813 r., Francuzów w bitwie nad Kaczawą (Katzbach) koło Legnicy (Liegnitz), a po zwycięstwie pod Lipskiem otrzymał on od króla tytuł księcia von Wahlstatt (Legnickie Pole).

Już na podstawie tych wymienionych miejscowości można zauważyć, że Śląsk i Ślązacy mieli znaczny wpływ na przebieg historii w tych trudnych i burzliwych czasach, które do historii zapisały się jako czasy Wojen Wyzwoleńczych (Befreiungskriege). Można nawet stwierdzić, że to również dzięki udziałowi Ślązaków, Prusy, Niemcy i ówczesna Europa mogły wyjść zwycięsko z tej wojny i czasu francuskiej okupacji. Poprzez swe bohaterskie czyny, wielu naszych przodków wpisało się na stale do kart historii i zostało odznaczonych najwyższymi orderami wojskowymi Królestwa Pruskiego.

Wszystkie warsty społeczne walczą z wrogiem, Adolph von MenzelRównież wielu mieszkańców naszego powiatu prudnickiego walczyło ochotniczo w imieniu króla dla swej ojczyzny, a niektórzy nasi przodkowie zostali za swój czyn patriotyczny odznaczeni Krzyżem Żelaznym, najwyższym orderem Królestwa Pruskiego, ustanowionym za walkę wyzwoleńczą.

To najwyższe odznaczenie zostało ufundowane 10 marca 1813 r. we Wrocławiu przez króla Fryderyka Wilhelma III i było odlewane pierwotnie w  Pruskiej Odlewni Królewskiej w Gliwicach (Gleiwitz). Najwyższym stopniem Krzyża Żelaznego był Krzyż Wielki, następnie Krzyż Rycerski, a po nim Krzyż Żelazny I i II Klasy. W późniejszych wojennych zmaganiach Prus i Niemiec było to najwyższe pruskie, a od roku 1870 niemieckie odznaczenie wojenne.

Jak donosi gazeta urzędowa Rządu Królewskiego w Opolu z roku 1817 w „Wykazie osób żyjących i odznaczonych Krzyżem Żelaznym”, wśród 8.542 bojowników pruskich w Wojnach Wyzwoleńczych którzy zostali udekorowani Krzyżem Żelaznym II Klasy, znajduje się również osiemnastu żołnierzy urodzonych w powiecie prudnickim.

W pierwszej bitwie o wyzwolenie Prus, wytoczonej 2 maja 1813 r., która przeszła do historii jako bitwa pod Großgörschen (Saksonia-Anhalt) bądź też jako bitwa pod Lützen (Saksonia-Anhalt), Krzyżem Żelaznym II Klasy odznaczony został podoficer Friedrich Heyne z Prudnika (Neustadt), który służył w 4. Pułku Kirasjerów. W ostatniej, dla Francuzów na ziemi niemieckiej zwycięskiej bitwie pod Dreznem (Dresden) w dniach 26/27 sierpnia 1813 r., odznaczenie to otrzymał fizylier z 1. śląskiego Pułku Piechoty Rezerwy Franz Hübner z Trzebiny (Kunzendorf). Za męstwo w zwycięskiej dla Prus bitwie pod Chełmnem (Culm) 29/30 sierpnia 1813 r., Krzyż Żelazny II Klasy otrzymali podoficerowie Johann Kruppa z Głogówka (Oberglogau) oraz Georg Pichny z Mokrej (Mokrau). Obydwaj służyli w 1. śląskim Pułku Piechoty Rezerwy. Za bohaterską postawę w Bitwie Ludów pod Lipskiem odznaczeni zostali między innymi: szeregowiec Franz Apostel z Chrzelic (Schelitz)  z 11. śląskiego Pułku Piechoty Rezerwy, muszkieter (strzelec) Georg Naler ze Ścinawy (Steinau) z oraz Rother z Trzebiny (Kunzendorf), który był kanonierem w Gwadryjnej Brygadzie Artylerii. Kiedy 9-10 marca 1814 r., w decydującej bitwie pod Laon (północno-wschodnia Francja), dowodzona przez von Blüchera armia pruska pokonała wojska napoleońskie, Krzyż Żelazny II Klasy otrzymał szeregowiec 4. Pułku Kirasjerów Franz Kamka z Głogówka. Po ostatecznym zmaganiu wojsk pruskich z wojskami Napoleona 18 czerwca 1815 r., w słynnej bitwie  pod Waterloo (Belle-Alliance) odznaczeni zostali Krzyżem Żelaznym II Klasy żołnierze z powiatu prudnickiego podoficer z 11. śląskiego Pułku Piechoty Rezerwy Heinrich Gräber z Niemysłowic (Buchelsdorf) oraz muszkieter (strzelec) z 1. śląskiego Pułku Piechoty Rezerwy Andreas Langer z Winiar (Weingasse).

Za męstwo w Wojnach Wyzwoleńczych lat 1813-15 najwyższym orderem wojskowym państwa pruskiego odznaczeni zostali z naszego powiatu również podoficer w 10. śląskim Pułku Piechoty Rezerwy Johann Hubert z Głogówka (Oberglogau), Philipp Järsch z Mionowa (Müllmen), który służył w 1. śląskim Pułku Piechoty Rezerwy,  Gottlieb Kynast z Czartowic (Schartowitz) ze śląskiego Batalionu Strzelców, sierżant w 14. śląskim Pułku Landwehry Wenzel Latuschka z Rzepcza (Repsch), podoficerowie z 22. Pułku Piechoty Andreas Rinke z Wiese (łąka Prudnickia lub łąka Pauliny/Mochów) i  Johann Georg Schneider z łąki Prudnickiej (Wiesegräflich), podporucznik z 6. śląskiego Pułku Landwehry Gottlieb Wilde z Prudnika (Neustadt) oraz pochodzący również z Prudnika podoficer Christian Wischkalla, służący w 4. Pułku Kawalerii Landwehry.

W całej Rejencji Opolskiej Krzyż Żelazny II Klasy otrzymało 237 żołnierzy, a pośród wszystkich 668 żołnierzy pruskich odznaczonych Krzyżem Żelaznym I Klasy, czterech pochodziło z Rejencji Opolskiej.

Wygląda jednak na to, że ów wykaz z 1817 roku nie jest kompletny. Z samego Głogówka znanych jest jeszcze czterech dalszych żołnierzy, odznaczonych Krzyżem Żelaznym II Klasy. Jak donosi „Oberglogauer Zeitung - Aus dem Oberglogauer Lande“ z dnia 02.04.1938, byli to Baron von Gillern, krawiec Josef Woitek, Friedrich Hahn i tkacz Hubek (możliwie że tkacz „Hubek“ to wyżej wymieniony podoficer Johann Hubert. Nazwisko „Hubek“ nie występuje w owym czasie w Głogówku).

Tłumaczenie: Peter Lischka

Zmieniony: Czwartek, 03 Wrzesień 2009 22:46