Głogówek Online
 
24 | 10 | 2017
Historia Banku Spółdzielczego w Głogówku Drukuj
Historia - Artykuły i Opracowania
Autor: Albert Szyndzielorz   
Sobota, 14 Lipiec 2007 13:11
Bank Spółdzielczy, zdj. M. Świecznik
Bank Spółdzielczy w Głogówku powstał w 1931 r. W roku bieżącym przypada więc 70 rocznica jego działalności. Jest jedną z najstarszych spółdzielni na Śląsku Opolskim a działalność jej jest fragmentem historii polskich instytucji pod zaborem niemieckim.

Zebranie założycielskie członków w dniu 31 marca 1931 r. przyjęło Statut Banku. Oficjalna nazwa spółdzielni, zarejestrowana w aktach sądowych pod datą 1 kwietnia 1933 r. brzmiała: „Bank Ludowy - Volksbank" zarejestrowana spółka z nieograniczoną odpowiedzialnością w Głogówku. Bank Ludowy powstał z usamodzielnienia się filii banku kozielskiego, którą był od 1925 r. Powstanie polskiej placówki bankowej na terenie Głogówka miało ogromne znaczenie dla ludności polskiej zamieszkałej na tym terenie.

Bank Ludowy w Głogówku był spółdzielnią kredytową będąc przedsiębiorstwem bankowym swoich członków, przeważnie rolników, rzemieślników i drobnych przedsiębiorców z terenu Głogówka i okolicznych wsi a zwłaszcza z Biedrzychowic i Kotkowic.

W chwili powstania tj. w 1931 r. Bank Ludowy zrzeszał 82 członków a Zarząd Banku składał się z dwóch osób Jana Walentego Pichalego i Ignacego Pisarczyka ojca późniejszego wieloletniego Kierownika Banku. Siedziba Banku mieściła się w lokalu prywatnym Jerzego Pisarczyka przy obecnej ulicy Piastowskiej. Bank Ludowy w Głogówku podobnie jak i pozostałe polskie spółdzielnie kredytowe był członkiem Związku Spółdzielni Polskich. Dokumentacja własna prowadzona była w języku polskim a korespondencja z władzami w języku niemieckim.

Organizacyjnie Bank zbliżony był do spółdzielni niemieckich systemu Schultzego z Delitzsch. Jako podstawę działalności Banku przyjął nieograniczoną odpowiedzialność swoich członków (każdy odpowiadał całym własnym majątkiem) wprowadził wysoki udział członkowski wynoszący 1000 marek oraz udzielał pożyczek w formie wekslowej. Organem ogłoszeniowym były „Nowiny Codzienne „ redagowane w Opolu.

Statut banku oparty został o przepisy pruskiej ustawy o stowarzyszeniach oraz ustawy o spółdzielniach. Zgodnie ze Statutem Banku Ludowego najważniejszym organem samorządowym było Walne Zgromadzenie Członków, które podejmowało decyzje w zasadniczych sprawach. Pierwsze Walne Zgromadzenie odbyło się 28 stycznia 1932 r.

Drugim organem samorządowym Banku była trzyosobowa Rada Nadzorcza. W skład pierwszej Rady Nadzorczej wybranej w 1932 r. weszli: Jan Dziadek jako prezes oraz Romuald Kubis i Walenty Szpiier W latach późniejszych funkcje członków Rady Nadzorczej pełnili: Ignacy Pisarczyk, Adolf Dziadek, Paweł Lozor, Jakub Kowaś, Konstanty Kauczor, i Rudolf Grelich. Bieżącą działalnością banku kierował dwuosobowy Zarząd. Przez cały czas istnienia Banku Ludowego tj. w latach 1931-1939 w Zarządzie pracowało łącznie 6 osób.

Funkcje kierowników pełnili Walenty Pichali i Jerzy Pisarczyk a pozostałymi członkami Zarządu byli: August Kowalski, Bernard Machowski, Bernard Schirmeisen i Emil Kaczmarczyk.

Ogółem do 31 sierpnia 1939r. do Banku Ludowego w Głogówku wstąpiło 271 członków lecz na skutek wykluczenia lub wystąpienia stan członków utrzymywał się na poziomie 185 osób. W strukturze członków przeważali rolnicy, których udział w ogólnej liczbie wynosił 40.2 %.

Na dzień 30 czerwca 1939 r. Bank posiadał zgromadzonych 145.619 marek oszczędności a większości przypadków w okresie 1931-1939 rok gospodarczy zamykał bez wyników i dlatego też rentowność Banku była przedmiotem szczególnego zainteresowania ze strony Zarządu i Rady Nadzorczej. W okresie przedwojennym Bank prowadził również bogatą działalność kulturalno-oświatowa, społeczno — wychowawczą, organizowano wycieczki turystyczno-krajoznawcze.

Kiedy w latach 1932-1933 nastąpiło ogromne załamanie koniunktury w działalności banków w Rzeszy Niemieckiej, Bank Ludowy w Głogówku pomyślnie przetrwał ten okres. O jego coraz lepszym rozwoju świadczy troska jaka przewija się w piśmie poufnym Landrata ( Starosty ) w Prudniku z 31 grudnia 1938 r. skierowanym do Burmistrza Głogówka, w którym domagał się zbadania przyczyn tak pomyślnego rozwoju polskiego Banku Ludowego.

Wybuch wojny przerwał działalność Banku Ludowego w Głogówku. Majątek Banku podlegał konfiskacie.Wszystkie wartości majątkowe Banku w chwili konfiskaty były realne. Od udziałowców zażądano dopłaty do udziałów, rzekomo z powodu braku pokrycia w aktywach. Z 85 kont wkładów oszczędnościowych na sumę 141.588 marek, 26 wkładcom zabrano wkłady oszczędnościowe na kwotę 27 205 marek i zablokowano do dyspozycji władz niemieckich. Od pozostałych wkładców pod przymusem zebrano podpisy pod tzw. dobrowolne deklaracje złożenia datku na opiekę społeczną. konfiskacie. Wszystkie warto

Wszystkim posiadaczom książeczek oszczędnościowych Banku kazano złożyć podpisy pod deklaracjami i oświadczyć, że dobrowolnie rezygnują z części wkładu w wysokości od 50 do 80 % stanu na rzecz władz. Ludzie podpisywali deklaracje w nadziei, że choć część pieniędzy z książeczki otrzymają. Jednak mimo podpisania deklaracji pozostałej części wkładu nie wypłacono im w gotówce, lecz w formie papierów wartościowych, lub w formie nowej książeczki oszczędnościowej niemieckiej Miejskiej Kasy Oszczędności, której powierzono funkcje powiernika Banku Ludowego. Wypłata z tej Kasy miała być dokonana po zakończeniu wojny. Tylko nielicznej grupie osób, już przedtem dla reklamy, wypłacono pozostałe wkłady na łączną sumę około 8 tys. marek. Ogólny skonfiskowany majątek Banku Ludowego wynosił około 150 tys. marek. Niektórzy członkowie Rady i Zarządu doznali wielu prześladowań ze strony władz a niektórzy zesłani zostali do obozów. Byli to Jerzy Pisarczyk, Bernard Machowski, Jan Dziadek, Rudolf Grelich, Walenty Szpiler.

Po zakończeniu działań wojennych działacze: członkowie byłego Banku Ludowego, którzy przeżyli wojnę podjęli inicjatywę reaktywowania działalności bankowej. W miejsce dawnego Banku Ludowego powołano w maju 1946 r. Komunalną Kasę Oszczędności, której działalność trwała do 30 kwietnia 1947 r. Kierownictwo tej placówki powierzono kierownikowi Banku Ludowego Jerzemu Pisarczykowi.

Po rocznej działalności Komunalna Kasa Oszczędności została zlikwidowana a na jej miejsce powstała agentura Powiatowego Banku Rolnego w Prudniku, która działała do 20 lipca 1950 r.

W dniu 24 maja 1950 r. zwołano Walne Zgromadzenie członków Banku Ludowego Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowej na którym zmieniono nazwę spółdzielni z Banku Ludowego na Gminną Kasę Spółdzielczą. Miejscowi działacze a w szczególności współpracownicy zlikwidowanego w 1939 r. Banku Ludowego, pragnęli widzieć w nowym banku kontynuatora tej dawnej placówki do której polska ludność za czasów niemieckich była bardzo przyzwyczajona.

Gminna Kasa Spółdzielcza kontynuowała dotychczasowe kierunki działalności, polegające przede wszystkim na gromadzeniu oszczędności i udzielaniu pożyczek.

W 1950 r. Gminna Kasa Spółdzielcza zatrudniała 4 pracowników a w 1958 r. już 9 pracowników w tym 3 kasjerów na punktach kasowych.

Rok 1956 był dla GKS okresem zmian prawnych. Walne Zgromadzenie w dniu 27 maja 1956 r. przyjęło nowy Statut oraz zmieniło nazwę z GKS na Kasę Spółdzielczą. Do Rady Kasy wszedł między innymi jako sekretarz Pan Zenon Grabowski, który do dnia dzisiejszego pełni funkcje społecznego członka Zarządu BS. Wyrazem rozwoju spółdzielczości oszczędnościowo-pożyczkowej w tym okresie był wzrost liczby członków i ich społeczne zaangażowanie.

W 1957 r. Kasa Spółdzielcza zrzeszała już 1008 członków w tym 803 rolników.

Lata 1958-1961 były okresem wielu zmian prawnych dotyczących organów władzy spółdzielczej oraz podporządkowania organizacyjnego. Walne Zgromadzenie Kasy w dniu 25 marca 1961 r. zmieniło nazwę spółdzielni na Spółdzielczy Bank Ludowy w Głogówku. Zmiany Statutu dotyczyły: celu spółdzielni, wysokości udziału, sposobu ich wnoszenia, reprezentowania spółdzielni przez Zarząd wreszcie czasu trwania spółdzielni. W skład Zarządu wybrany zostaje między innymi Jan Mertuszka, który w organach samorządowych BS działał do stycznia 1986 r. pełniąc w latach 1968-1983 funkcję Prezesa Zarządu. W 1967 r. zakończył pracę wieloletni działacz i Kierownik banku Jerzy Pisarczyk a od 1968 r. kierownictwo banku powierzono Edmundowi Ćwiklakowi, pełniącemu jednocześnie funkcje członka zarządu. W 1973 r. następują dalsze zmiany prawne działania Banku. Zebranie Przedstawicieli w marcu 1973 r. dokonuje zmiany Statutu tj. nazwy Banku z Spółdzielczy Bank Ludowy na Bank Spółdzielczy.

Po przeprowadzonych zmianach w administracji terenowej i utworzeniu gmin w 1973 r. oraz zlikwidowaniu powiatów w 1975r. uległa również zmianie struktura i zakres działania Banku. Na mocy przepisów prawa bankowego w miejsce dotychczasowego Centralnego Związku i Centrali Banku Rolnego utworzono Bank Gospodarki Żywnościowej. W układzie pionowym powołano Oddziały Wojewódzkie BGŻ, a w gminach utworzono Banki Spółdzielcze, które przejęły agendy banków rolnych. Rok 1975 był początkiem nowego etapu w rozwoju gospodarczym Banku Spółdzielczego. Wzrosła jego rola i znaczenie w realizacji społeczno-gospodarczych planów rozwoju gminy. Bank Spółdzielczy stał się bankiem gminnym o dużych uprawnieniach w zakresie kredytowania, sprzedaży gruntów PFZ, organizacji obrotu pieniężnego.

Rok 1976 to dalszy etap reorganizacji i udoskonalania pracy Banku. Uchwałami Zebrań Przedstawicieli w Szonowie i Głogówku połączono oba banki z tym, że bankiem przejmującym był Bank Spółdzielczy w Głogówku. Przejęcie agend z Banku Spółdzielczego w Szonowie nastąpiło z dniem 1 kwietnia 1976r. W 1979 r. następują zmiany na stanowiskach kierowniczych Banku. Na stanowisko Dyrektora banku powołano Józefa Wieczorka a na jego zastępcę Huberta Kamrata.

Rok 1983 to okres wdrażania nowego prawa bankowego i prawa spółdzielczego w bankach spółdzielczych. Przyjęty na Zebraniu Przedstawicieli Statut wniósł nowe postanowienia na podstawie których Bank Spółdzielczy stał się spółdzielnią prowadzącą w pełni i samorządnie swoją działalność. Pozwolił na rozwój samorządu spółdzielczego i rozszerzenie sfer działalności Banku. Ustawy Prawo Bankowe i Prawo Spółdzielcze stworzyły podstawy prawne do przywrócenia Bankom Spółdzielczym w pełni spółdzielczego charakteru.

Reforma bankowa w 1975 r. podniosła rolę i znaczenie Banków Spółdzielczych. Wiązało się to jednak i ze wzrostem zadań jakie miały one do spełnienia Aby podołać nałożonym zadaniom należało dysponować oprócz kadry pracowniczej również i odpowiednimi warunkami lokalowymi. Nasz Bank Spółdzielczy w Głogówku takich jednak nie posiadał. Organy samorządowe Banku podjęły więc decyzję o budowie nowego lokalu usługowo-administracyjnego.

Sporządzona w 1978 r. dokumentacja projektowo-kosztorysowa oraz okazana przez ówczesne władze polityczno-administracyjne pomoc pozwoliła na rozpoczęcie budowy nowego obiektu banku. Prowadzenie inwestycji w trudnym dla kraju okresie kryzysowym w warunkach braku materiałów budowlanych nie było sprzymierzeńcem dla budowy nowego obiektu. Mimo jednak obiektywnych trudności w dniu 7 lutego 1986 r. mogliśmy dokonać uroczystego otwarcia nowego lokalu Banku Spółdzielczego, który na trwałe wrósł w zabytkową architekturę naszego Rynku.

Ustawa Sejmu RP z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości postawiła w nowym świetle działalność Banku Spółdzielczego. Z dniem 7 lutego 1990 r. Bank Gospodarki Żywnościowej zaprzestał wykonywania funkcji centralnego związku wobec banków spółdzielczych. Wymieniona wyżej ustawa rozpoczęła nowy etap w działalności Banku Spółdzielczego. Stał się on w pełni samodzielnym bankiem, odpowiadającym za całokształt swej działalności.

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994r. o restrukturyzacji Banków Spółdzielczych i Banku Gospodarki Żywnościowej oraz o zmianie niektórych ustaw otworzyła przed bankowością spółdzielczą możliwość stworzenia skonsolidowanej grupy bankowej liczącej się w konkurencji krajowej i zagranicznej. Celem udzielenia efektywnej pomocy bankom spółdzielczym ustawa przewidziała szereg preferencji i ulg podatkowych, zobowiązując je jednocześnie do utworzenia banków regionalnych.

Przed Bankami Spółdzielczymi a w tym i Bankiem Spółdzielczym w Głogówku, które wyraziły wole przystąpienia do odpowiedniego Banku Regionalnego stały do wykonania pilne i poważne zadania.

Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli w dniu 15 grudnia 1994 r. przyjęło nowy Statut Banku Spółdzielczego dostosowany w swej treści do wymogów Ustawy oraz podjęło uchwałę wyrażającą zgodę na przystąpienie Banku Spółdzielczego w Głogówku do Banku Regionalnego S.A. we Wrocławiu oraz zadeklarowało wniesienie kapitału akcyjnego.

Sześcioletnie obowiązywanie Ustawy z czerwca 1994 r. wykazało jednak, że niezbędna staje się jej nowelizacja. Podjęta przez Sejm RP Ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. która weszła w życie z dniem 28 stycznia 2001 r. nakłada na nasz Bank nowe zadania, związane z podjęciem decyzji o zrzeszeniu się oraz przyjęciu nowego Statutu Banku Spółdzielczego. W całym okresie swojego istnienia Bank Spółdzielczy w Głogówku działał na rzecz rozwoju Miasta i Gminy Głogówek a szczególnie rozwoju rolnictwa i drobnej przedsiębiorczości.

Za swoją działalność Bank Spółdzielczy wyróżniony został w 1986r. odznaką „Zasłużonemu Opolszczyźnie" oraz w 1999 r. odznaką „Za zasługi dla spółdzielczości".

Osiągnięcia Banku Spółdzielczego w Głogówku nie byłyby możliwe bez udziału wielu zaangażowanych i oddanych sprawom banku pracowników i członków organów samorządowych.

Trudno jest w tym miejscu wymienić wszystkich tych, którzy pracowali w Banku Spółdzielczym w okresie powojennym. Oprócz wspomnianego wyżej Jerzego Pisarczyka nie sposób jednak nie wspomnieć o następujących osobach: Erneście Pohlu, Gertrudzie Steiner, Gertrudzie Polak, Gertudzie Borek, Józefie Tomaszewskim, Marii Kontnej, Edmundzie Ćwiklaku, Bercie Fiur, Wandzie Woleńskiej a szczególnie Zdzisławie Szkwarek, która przepracowała w naszym Banku 37 lat, pełniąc w tym okresie przez 25 lat funkcję Głównej Księgowej oraz Prezesa Zarządu w okresie lat 1994-1999.

Również w obecnym okresie Bank posiada wykwalifikowaną kadrę pracowniczą o długoletnim stażu pracy. Do pracowników o najdłuższym stażu pracy należą: Teresa Zarzecka, Elżbieta Łukasiewicz, Zdzisława Mućka, Antonina Kadłubowska, Kazimiera Wróblewska, Maria Wróbel, Irena Chojecka, Krystyna Hupka, Halina Furmaniewicz.

W minionym okresie w organach samorządowych pracowało wielu nie żyjących już dziś oddanych spółdzielczości bankowej działaczy. Oprócz wspomnianych wyżej Jana Mertuszki należy wymienićńskiego, Antoniego Kowasia, Jan Bika, Zygmunta Dziaducha, Leona Kupczyka, Emila Białego, Henryka Kozubka, Emila Jurkowskiego. Franciszka Tymoczko, Jana Wole

Obecna Rada Nadzorcza to zespół sprawdzonych i wieloletnich działaczy samorządowych na czele z Przewodniczącym Rady Nadzorczej Stanisławem Baszowieckim i mającymi ponad 20 letni staż pracy w organach samorządowych Edwardzie Leszczyńskim, Walterze Klose, Tomaszu Pol wspieranymi przez Władysława Kuzaka, Józefa Janika, Krzysztofa Bartonia, Henryka Klucznego, Różę, Zgorzelską, Krystiana Wyciska, Wandę Śliwińską i zasiadającymi w Radzie Nadzorczej pierwszą kadencję Klaudię Pol oraz Jana Sikorskiego.

Pracujący w obecnym okresie Zarząd pod kierownictwem Prezesa Pani Sybilii Strzała, oraz Józefa Janeczko, Zenona Grabowskiego, Stanisława Hoszowskiego i Kariny Jurczyk działa w kierunku rozwoju sieci bankowej czego przykładem jest otwarcie w dniu 2 kwietnia 2001 r. Filii Banku Spółdzielczego oraz przygotowania do reaktywowania Punktu Kasowego w Twardawie.

Działania podejmowane na odcinku wzrostu depozytów i kredytów, pozyskiwanie nowych klientów i udziałowców winne być podstawą dalszego rozwoju naszego Banku Spółdzielczego.

Zmieniony: Sobota, 29 Listopad 2008 20:46
 
Podobne artykuły: