Głogówek Online
 
23 | 03 | 2017
Monografia zamku Oppersdorffów Drukuj
Turystyka - Zabytki
Autor: Dawid Mickiewicz   
Czwartek, 16 Sierpień 2007 14:07

Monografia zamku OppersdorfówPraca finałowa I Międzynarodowego Konkursu Historycznego "Śląskie Zamki i Pałace". Jest to historia zamku Oppersdorffów w Głogówku,  zawierająca nie tylko charakterystykę budowli i tego jak przebiegały kolejne jej przebudowy, ale także uwzględniająca ducha, jaki panował w tych historycznych salach.

Głogówek jest to 6,5 tysięczne miasto położone nad rzeką Osobłogą, stanowiącą lewy dopływ Odry. Na topografię terenu przedgórza sudeckiego wskazuje łacińska nazwa miasteczka – Glogovia Superior. Data lokacji miasta nie jest jednoznacznie ustalona...

I. Charakterystyka ogólna miasta

 

Fragment panoramy miasta z 1536-1537,
Fragment panoramy miasta z 1536-1537,
Głogówek jest to 6,5 tysięczne miasto położone nad rzeką Osobłogą, stanowiącą lewy dopływ Odry. Na topografię terenu przedgórza sudeckiego wskazuje łacińska nazwa miasteczka – Glogovia Superior[1]. Data lokacji miasta nie jest jednoznacznie ustalona[2]. Najbardziej prawdopodobną wydaje się rok 1275, kiedy to książę Władysław Opolski pozwala mieszczanom na obieranie z ich grona 12 rajców[3].  Głogówek należy do parafii św. Bartłomieja Apostoła, której świątynia - matka od 1379 r. nosiła miano kolegiaty[4].

 

Tadeusz Chrzanowski w swej obszernej pracy na temat Głogówka, mówi o szlakach handlowych, które przechodziły przez to miasto. Wspomina szlak bursztynowy, który przebiegał nieopodal miejscowości oraz tzw. Wysoka Drogę, która przecinała Głogówek.

W północno – zachodniej części miasta znajduje się zamek rodu Oppersdorffów[5]. Jest to obiekt niezwykle ciekawy pod względem swej historii. Nie wiemy kiedy dokładnie został zbudowany zamek. Wieża mieszkalna powstała najprawdopodobniej w okresie panowania Bolesława I (1283 – 1313)[6]. Głogówek był wtedy drugą siedzibą księcia[7]. Renesansowy zamek powstał w XVI wieku, a w XVII i XIX stuleciu był poddawany przebudowie. Obecnie składa się on z dwóch trójskrzydłowych członów zamku górnego i dolnego.

Sam zaś zamek zbudowany został na niewielkim wzniesieniu. Jego cztery wieże wtapiają się w panoramę miasta. W sąsiedztwie zabytku znajduje się dwukondygnacyjny, liczący 17ha, zespół parkowy[8]. Należy on do najlepiej utrzymanych i zagospodarowanych tego typu obiektów na Śląsku Opolskim[9].

Powierzchnia zabudowy zamku - 2 798.00 m2

Powierzchnia użytkowa zamku - 5 580.00 m2

Kubatura zamku  - 51 940.00 m3

Obiekt od 2005 roku jest własnością Roberta Majcherowskiego[10]. Objęty jest opieką prawną w myśl ustawy „O Ochronie Dóbr Kultury i Muzeach” z dnia 15.02.1962 r. (Dz. U. nr  10, poz. 48) oraz na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu wpisany do Rejestru Zabytków pod nr 116/54[11].

II. Materiały źródłowe i stan badań

 

 Herb rodu Oppersdorffów, J. Banik
Herb rodu Oppersdorffów, J. Banik
W polskiej i niemieckiej historiografii znajdujemy wiele źródeł, mówiących bezpośrednio lub pośrednio o historii Głogówka. Obok nich znajdujemy również źródła materialne, dotyczące dziejów zamku. Historię  rodu Oppersdorffów możemy odczytać, badając skarby głogóweckiej kolegiaty[12].

 

¬ródła rękopiśmienne dotyczące historii Głogówka są ubogie. Jest to skutek licznych pożarów, które nękały miasto na przestrzeni wieków. Zachowały się jednak dokumenty, z których wynika, że miasto istniało już w XIII wieku. Na jednym z nich widnieje podpis Bolesława I, księcia opolskiego[13].

Istotnym źródłem, do kopi którego dotarłem, jest drzewo genealogiczne przedstawiające zarządców i ordynatów Głogówka od 1562 – 1931. „Stammtafel der Grafem von Oppersdorff In Oberglogau” autorstwa W. v. Oppersdorffa z 1968 r. jest cennym dokumentem chronologizującym włodarzy Głogówka.

Istnieje wiele prac zwartych na temat Głogówka. Doskonałą pozycją, w tym względzie, jest „Głogówek. Śląsk w zabytkach sztuki” Tadeusza Chrzanowskiego. Autor opisuje szczegółowo historię osady i miasta nad Osobłogą oraz jego zabytki, w tym także i zamek.

Ciekawe informacje na temat poszczególnych przedstawicieli rodu Oppersdorffów przedstawia „Górnośląski Leksykon Biograficzny”, B. Snocha. Znajdujemy w nim krótką notatkę na temat Jana Oppersdorffa[14].

Natomiast D. Emmerling w  „Śląskich zamkach i pałacach. Opolszczyzna” krótko szkicuje historię zamku, wzbogacając ten rys urokliwymi ilustracjami.

Głogówek jest miejscem nagromadzenia wielu obiektów ciekawych historycznie na stosunkowo niewielkim terenie. Charakterystyką tych budowli zainteresowała się E. Chojecka i zaprezentowała w „Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku”.

Obszerną historię rodu Oppersdorffów przedstawia J. Banik w pozycji „Rody opolskie”. Herb tegoż rodu umieściła na stronie tytułowej swej publikacji.

 J. Drabina przedstawia wiele ciekawych informacji na temat miasteczka w „Historii miast śląskich w średniowieczu”. Pisze nie tylko o historii miasta, ale także o zamku, kapitule św. Bartłomieja i kościele franciszkańskim.

Pojedyncze zapiski o wieży mieszkalnej w Głogówku pojawiają się u M. Chorowskiej w pracy „Rezydencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace, wieże mieszkalne”.

Barwną pozycją na temat parafii głogóweckiej jest „Perła opolskiej ziemi… parafia św. Bartłomieja w Głogówku w słowie i fotografii” W. Watoły, opisująca historię kolegiaty w Głogówku oraz ilustrująca jej skarby. 

Ponadto Głogówek często pojawia się w prasie lokalnej i ogólnokrajowej. Wiele publikacji na temat miasta ukazało się na przestrzeni lat w Gazecie Wyborczej[15].

¬ródła ikonograficzne są stosunkowo liczne. Na szczególną uwagę zasługują miedzioryty z widokiem miasta z 1636 r. i 1785 r. oraz litografia Wagenfelda z 1837 r. przedstawiająca panoramę miasta[16]. Warto wspomnieć także o planie miasta z początku XIX w. wg B. Leszczyńskiej[17].

Zamkowi w Głogówku poświeconych jest kilka zbiorów opracowań. Wśród tych można wymienić „Festschrift zur 700-Jahrfeier der Stadt Oberglogau” J. Strecke czy roczniki Głogówka z 2000 i 2001 r., zawierające artykuły mieszkańców miasta i okolic dotyczące historii i kultury Głogówka.

Moje badania w głównej mierze ograniczają się do publikacji ogólnodostępnych, na bazie których wykonałem powyższą pracę.

III. Kalendarium

XI w.

1076 – pierwsza wzmianka o Głogówku w źródłach ruskich[18].

XIII w.

1275 – nadanie miastu przywileju przez ks. Władysława, zezwalającego mieszczanom Głogówka na obieranie spośród siebie dwunastu rajców[19].

XV w.

1478 – konkretna wiadomość o zamku, mówiąca o jego zniszczeniu przez pożar[20].

XVI w.

1561 – Głogówek wydzierżawiony przez Jana Oppersdorffa[21].

1571 – mowa o nowo wybudowanym zamku wraz z przedzamczem w urbarzu [22].

1595 – nabycie przez Jerzego II dominium głogóweckie na własność[23].

XVII w. – liczne przebudowy zamku[24].

1617 – 1651 – panowanie hrabiego (od 1626) Jana Jerzego Oppersdorffa, który został uznany za najwybitniejszego rodu Oppersdorffów[25].

1637 – marszałek szwedzki Mansfeld na zamku[26].

1642 – Głogówek majoratem,, dzięki staraniom Jerzego III[27].

1643 – splądrowanie zamku przez Szwedów[28].

1655 – 13 X – 18 XII – pobyt Jana Kazimierza, króla Polski, na zamku.

1669 – powtórna wizyta Jana Kazimierza w Głogówku[29].

XVIII w.

1730 – barokizacja miasta[30].

1770 – 1780 – budowa fasady kaplicy zamkowej.

1800 – pożar na zamku.

XIX w.

1806 – rozbiórka hełmów na wieżach, grożących zawaleniem[31].

1806 – Ludwik van Beethoven na zamku[32].

1808 – miasto przestaje być własnością Oppersdorffów.

1818 – władze powiatowe przeniesione z Głogówka do Prudnika[33].

1848 – 1849 – przebudowa zamku w duchu neogotyku angielskiego i postschinklowskiego klasycyzmu[34].

XX w. – prace zabezpieczające zamek[35].

XXI w.

2005 – sprzedaż zamku Robertowi Majcherowskiemu, przedsiębiorcy z Częstochowy[36].

IV. Historia rodu Oppersdorffów 

 

Miedzioryt z panoramą miasta z 1785, T. Chrzanowski
Miedzioryt z panoramą miasta z 1785, T. Chrzanowski
Do 1532 r. Głogówek, a zatem i zamek, był w posiadaniu książąt opolskich[37]. Po tymże roku, kiedy to wygasła opolska linia Piastów, księstwo stało się własnością Habsburgów. Ci zaś zastawili je margrabiemu brandenburskiemu Jerzemu Hohenzollernowi (1532 – 1543) i jego synowi[38]. Księstwo zostało wykupione z rąk Hohenzollernów w 1553 r. przez cesarza Ferdynanda i oddane do rąk Izabelli Zapolya[39]. Tą jednak w późniejszym czasie pobawiono go, czego skutkiem było zarządzanie księstwem opolskim przez samego cesarza[40].

 

Rodem związanym z Głogówkiem są Oppersdorffowie. Ich protoplastą nazywa się Jana Rolle (1388 – 1445), który na początku XV w. przybył na Śląsk. Nazwisko Oppersdorffowie zawdzięczają Henrykowi, synowi Jana, który zakupił wieś o takiej nazwie[41].

Karierę rodu Oppersdorffów zapoczątkował wnuk Jana Fryderyk (1417 – 1544), który ożenił się z Barbarą Strzela (1495 – 1567). Z tego małżeństwa urodziło się trójka dzieci: Jan, Jerzy i Wilhelm[42].

Koligacje małżeńskie Jana (1514 – 1584), najstarszego syna Fryderyka, z Christine von Zedlitz są istotne ze względu na to, że była ona córką właściciela zamku w Głogówku. Po śmierci teścia (1561) Jan nabywa stary zamek i od 1562 r. buduje nowy[43]

Ród Oppersdorffów dzielimy na kilka gałęzi. Najstarsza dolnośląska linia z rodowej Gaci wymarła w 1679 r. Linia ewangelicka z Koźla i Sławęcic wymarła w 1678 r., a linia czeska z Czastolowic istnieje współcześnie. Interesująca nas linia górnośląska z Głogówka wymarła w 1714 r. Z niej wywodzą się dwie inne linie: opawska (wymarła w 1744) i morawska (wymarła w 1781)[44].

Po śmierci Jana Głogówek trafia we władanie jego bratanka Jerzego Maksymiliana (1550 – 1606), zwanego Jerzym II. Nabył on dominium głogóweckie na własność (1595) – Głogówek stał się swoistą stolicą małego „państewka Oppersdorffów” [45]. Jerzy II z trzech małżeństw miał czterech synów. Niespodziewanie jednak, wbrew przyjętym zwyczajom, przekazał władzę nad miastem najmłodszemu z nich – Rudolfowi (1597 – 1620)[46]. Ten zaś, w chwili osiągnięcia pełnoletniości (1617), przekazał Głogówek swemu najstarszemu bratu  Janowi Jerzemu III i wyjechał za granicę[47].

Jan Jerzy III (1588 – 1651) jest uważany za najwybitniejszego przedstawiciela rodu Oppersdorffów[48]. W 1626 r. Jan Jerzy III otrzymał tytuł hrabiowski[49]. Był on I ordynatem Głogówka, gdyż w 1642 r. przekształcił miasto w majorat[50]. Za jego gospodarowania zamek był nazywany „siedzibą muz” za sprawą dynamicznego rozwoju kultury, który zapoczątkował[51]. Zamek wzbogacił się o własną drukarnię, bibliotekę[52], teatr oraz orkiestrę kameralną.

Hrabia był zagorzałym katolikiem. Dzięki niemu w mieście wybudowano Domek Loretański[53]. Powstała także replika Grobu Pańskiego z Jerozolimy[54]. Kolejnymi darami władcy dla miasta były: kościółek na Glinianej Górce oraz ufundowany przez niego Dzwon Ósmej Godziny[55]. W roku 1634 do prezbiterium kościoła św. Bartłomieja została dobudowana kaplica Oppersdorffów, pod którą znajduje się krypta rodowa. Tam też pochowano Jana Jerzego III.

Nie lada zadaniu musiał sprostać Franciszek Euzebiusz (1623 – 1691), chcąc dorównać swemu ojcu[56]. W 1651 r. został II ordynatem Głogówka i jak się wkrótce okazało nie musiał zbytnio się trudzić, aby zapisać się na kartach historii. To za jego gospodarowania Głogówek stał się stolicą Polski, goszcząc na zamku króla Jana Kazimierza ze świtą[57].

W wyniku zalania przez wojska szwedzkie w 1655 r. Polski, Jan Kazimierz był zmuszony do opuszczenia kraju. Do Głogówka królewska świta zawitała 13 października i pozostała tu aż do 18 grudnia. Orszak królewski liczył 1800 osób.  Wśród nich polskie sławy:  Stefan Czarniecki, Jan Andrzej Morsztyn czy Jakub Sobieski.  Królowa Ludwika Maria Gonzaga przybyła do Głogówka nieco wcześniej[58].

W czasie pobytu króla w mieście, Głogówek wzbogacił się o mennicę, zarządzaną przez Andrzeja Tuumpego, zwanego Tynfem, w której bito monetę z królewskim wizerunkiem[59].

Pomimo opuszczenia przez króla w grudniu 1655 r. zamku, królowa Ludwika Maria pozostała tam do czerwca 1656 r.[60]

Najstarszy syn Franciszka Euzebiusza – Jan Jerzy IV (1649 – 1693) –  w 1691 r. przejął władzę w Głogówku jako III ordynat[61] . W wyniku jego bezpotomnej śmierci do władzy doszedł jego młodszy brat Franciszek Euzebiusz II (1650 – 1714). Brał on udział w bitwie pod Wiedniem, awansując później do stopnia półkownika wojsk cesarskich[62].

Bezpotomna śmierć Franciszka Euzebiusza II w 1714 r. była przyczyną dojścia do władzy linii morawskiej Oppersdorffów w osobie Jerzego V Fryderyka (1653 – 1743), a później Henryka Ferdynanda (1711 – 1781), który okazał się wyjątkowym mecenasem sztuki[63]. Także Henryk Ferdynand nie pozostawił po sobie potomka, więc Głogówek przeszedł w ręce czeskiej linii Oppersdorffów. VII ordynatem, a pierwszym z tejże linii, został Józef Wacław Franciszek (1724 – 1785)[64].

VIII ordynat – Franciszek Joachim (1778 – 1818) – gościł na zamku Ludwika van Beethovena[65].

Artysta gościł na zamku w 1806 r. Rozbrzmiewały wtedy głośniej niż zwykle utwory Beethovena, które wykonywał muzyczny zespół kameralny, powołany specjalnie na życzenie Franciszka Joachima.  Beethoven wdzięczny za gościnę dedykował Oppersdorffowi IV Symfonię B – dur opus 60, pomimo tego, że Franciszek Joachim zamówił u niegoV Symfonię, której pierwsze takty powstały właśnie w Głogówku[66].

Edward Jerzy (1800 – 1889), IX ordynat, panujący najdłużej (1818 – 1889), był członkiem niemieckiego Reichstagu jako deputowany na powiat prudnicki. Przeprowadził serię prac budowlanych na zamku oraz przekomponował park do postaci, w jakiej oglądamy go dzisiaj[67].

Przedostatnim ordynatem został Jan Jerzy (1866 – 1930)[68]. Jego małżeństwo z Dorotą Radziwiłł połączyło dwa potężne rody[69]. Był członkiem Reichstagu; w czasie Plebiscytu na Śląsku w 1921 r. optował za Polską[70].

Historię ordynatów głogóweckich zamyka Wilhelm Karol Jan (1896 – 1992). Na początku 1945 r. opuścił on zamek i uchodził przed radziecką ofensywą do Niemiec. Nigdy nie zobaczył on więcej Głogówka[71]

Miasto i zamek były odwiedzane przez potomków Wilhelma Karola Jana – Jana Jerzego i Józefa Ferdynanda oraz ich dzieci wielokrotnie[72].

 V. Zamek oraz jego przebudowy na przestrzeni wieków

 

Miedzioryt z panorama Głogówka z 1636,  T. Chrzanowski
Miedzioryt z panorama Głogówka z 1636, T. Chrzanowski
Nie można jednoznacznie stwierdzić, kiedy w Głogówku został wybudowany zamek oraz kto postawił jego fundamenty. Przypuszcza się, że wybudowano go w okresie panowania Bolesława I, gdyż czyniąc Głogówek swa drugą siedzibą, musiał mieć dom, który zabezpieczałby go przed wrogami[73].

 

Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z 1478 r., kiedy to wielki pożar spustoszył głogówecką rezydencję. Dowodem na to, że obecny zamek stoi w miejscu starego, są relikty gotyckich murów zachowane pod skrzydłem zachodnim[74].

Pomimo braku informacji na temat zamku do XVI w., istotną wzmianką na jego temat jest zdanie zanotowane w XV w. przez Jana Długosza: „Głogowa Mała sławna tylko zamkiem i rzeką Osobłogą”[75].

Historia zamku, na który patrzymy obecnie, zaczyna się z chwilą wstąpienia do rezydencji Jana Oppersdorffa w 1562 r. Urbarz z 1571 r. mówi o „z gruntu od nowa zabudowanym zamku wraz z przedzamczem”[76]. Z tegoż dokumentu T. Chrzanowski wnioskuje, że skrzydło zachodnie musiało mieć dwie kondygnacje, a oba boczne musiały być dwupiętrowe. Wspomina się także o kaplicy św. Jana Chrzcielna „o półkolistych sklepieniach”, która miała właśnie w tamtym okresie być zbudowana oraz poświęcona przez biskupa Marcina Gerstmana[77].

Za Jerzego II zamek uzyskał drugie piętro nad skrzydłem zachodnim, co zrównało całą budowlę oraz dobudowę do tegoż skrzydła z okazałymi salami. Mówi się także o basztach narożnych, które miały stanąć właśnie w tamtym czasie[78]. Starania Jana i jego następców sprawiły, że w 1606 r. stanął praktycznie nowy renesansowy zamek górny[79].

Budynek zamku górnego został założony na planie prostokątnej podkowy. Trzykondygnacyjny, po stronie zachodniej posiada ryzalit[80]. Bryła zamku górnego, z układem szeregowym korytarzy, jest pokryta dachówką ceramiczną na dwuspadowych dachach. Cały zamek jest zbudowany z cegły ceramicznej, jedynie niektóre fragmenty murów zostały wykonane z kamienia. Zamek górny jest w całości podpiwniczony, z wyjątkiem wież. Piwnice miały sklepienie kolebkowe, jednak w wyniku kolejnych prac przy zamku zostały przebudowane. Układ pomieszczeń zamku jest amfiladowy. Na piętrach ubogacał je ozdobny parkiet[81].

Kolejna faza prac była wykonana pod kierunkiem Jana Jerzego III. Pierwsze prace miały ruszyć w 1618 r. Ich skutkiem jest północne skrzydło zamku, któremu nadbudowano piętro i poprzedzono je krużgankiem[82].

 

Panorama miasta, litografia Wagenfelda z 1837, T. Chrzanowski
Panorama miasta, litografia Wagenfelda z 1837, T. Chrzanowski
Niefortunny rok 1643 przyniósł ze sobą groźbę szwedzką i łupieżczy napad na zamek[83]. Pomimo tego Jan Jerzy III nie zaniechał prac przy obiekcie i w latach 1645 – 1647 wybudował skrzydło wschodnie zamku dolnego oraz postawił bramę, budynek biblioteki i kaplicę. Między skrzydłami zamku powstał ogromny dziedziniec, który miał być ozdobiony fontanną i pełnić częściowo funkcje gospodarcze[84].

 

Zamek dolny wykazuje kilka znaczących różnic względem górnego. Jest to budynek dwukondygnacyjny na planie podobnym do górnego, z którym łączy się przez skrzydło północne. Na odmienną funkcję użytkową  poszczególnych części zamku wskazuje różnorodność rozwiązań architektonicznych. Utrzymanie jednolitego gabarytu poszczególnych części i zastosowanie jednakowej faktury murów sprawiło wrażenie jednolitości i współgrania wszystkich części obiektu[85].

Dwukondygnacyjne skrzydło północne zamku zbudowano na planie prostokąta rozchodzącego się w stronę wschodnią. Zakończono je renesansowym szczytem od wschodu i dwuspadowym dachem z lukarnami. Od dziedzińca posiada dwukondygnacyjny filarowo – kolumnowy krużganek. Skrzydło posiada sieć piwnic o sklepieniu kolebkowym połączone systemem przejść i schodów.  Parter zapełniają pomieszczenia połączone z krużgankiem od strony dziedzińca. Sale na piętrze, niegdyś bardzo obszerne, w wyniku przebudowy podzielone na mniejsze[86].

Prace kamieniarskie były wykonane przez Jakuba Schwabe,  Salomona Steinhoffera i kowala Rybińskiego[87]. Na szczególna uwagę zasługuje portal zdobiący bramę wjazdową – owoc pracy właśnie ich rąk.

Kompozycja portalu przedstawia świętych: na dole Jana Chrzciciela i Jana Ewangelistę, wyżej Karola Boromeuszka i Kandydę. Płaskorzeźbę stanowi postać Michała Archanioła[88]. Osobistym akcentem jest umieszczenie w portalu kartuszy herbowych – Oppersdorffów, Promitzów i von Meggau oraz napisu „Omnia ad majorem Dei gloriam”[89]. Sentencja oraz „dobór” świętych podkreśla zaangażowanie Jana Jerzego III w ruch kontrreformacyjny. Całość dekoracji wieńczy płaskorzeźba Madonny z Dzieciątkiem, wyrastającej z półksiężyca[90].

Pomieszczenia zamku były niesamowicie wyposażone. Z nielicznych dokumentów wynika, że komnat w zamku Oppersdorffów było trzysta, a każda z nich nosiła swoja nazwę, zależnie od wystroju wnętrza czy też uprawianej w danym pokoju sztuki[91].

Warto zatrzymać się nad wnętrzem biblioteki zamkowej, będącej w owym czasie jedną z największych na Śląsku. Umieszczona była w wieży przy północnym skrzydle zamku. Jej sklepienie jest pokryte medalionami ze złotymi inskrypcjami z Pisma Świętego[92]. W trójkątnej płycinie znajdujemy datę – 1646, kiedy to biblioteka nabrała ostatecznego kształtu[93]. Na przestrzeni wieków zgromadziła 12 000 woluminów. Składały się na nie bardzo cenne pozycje, które zostały przywiezione do Głogówka szczególnie  podczas podróży rodziny do Włoch[94]. Pod salą biblioteczną znajdowała się drukarnia, która pracowała od 1625 r. do 1662 r., kiedy to ukazał się ostatni pochodzący z niej druk[95].

W latach 1645 – 1669 powstała kaplica św. Jana Chrzciciela, wypełniona polichromiami Franciszka Antoniego Sebastiniego, który także wykonał freski w głogóweckiej kolegiacie[96].

Kolejne prace budowlane miały miejsce w 1730 r. Nastąpiła wtedy barokizacja elewacji zamkowych, wprowadzono tynkowe obramowania okienne oraz zasłonięto dawne dekoracje sgraffitowe[97].

Panowanie Henryka Ferdynanda to czas kiedy powstała obecna fasada kaplicy zamkowej od strony dziedzińca, pokryta malowidłami Sebastiniego[98].

XIX wiek przyniósł ze sobą zniszczenia. Około 1800 r. wybuchł na zamku pożar, który zniszczył wiele cennych zbiorów i kolekcji. W 1806 r. trzeba było rozebrać hełmy na wieżach, gdyż groziły zawaleniem. 1807 r. przyniósł sekularyzację kaplic zamkowych. Do 1812 r. rezydencja Oppersdorffów niszczała i popadała w ruinę[99].

Poważne prace remontowe przypadają na lata 1848 – 1849, kiedy miejscowy architekt Gluck dokonał przebudowy zamku górnego[100]. Tadeusz Chrzanowski pisze o tej istotnej przebudowie następująco: „Utrzymana w duchu historyzmu i mieszająca elementy neogotyku angielskiego (tudorowskiego) z postschinklowskim klasycyzmem (…)”[101].

Wiek XX to czas popadania zamku w ruinę. W 1957 r. przeprowadzono prace zabezpieczające, a w 1958 r. prace rekonstrukcyjne zamku górnego. W następnych latach  wyremontowano zamek dolny, aby mógł służyć jako schronisko turystyczne. Niestety prace przerwano ze względu na wielkość obiektu[102]. Do 2005 roku klucze do zamku spoczywały w rękach burmistrza Głogówka, czekającego na osobę, która weźmie na swoje barki ten jakże ciekawy historycznie obiekt i przywróci jego dawną świetność.

Obecnie trwają prace remontowe dachu zamku, zgodnie z umową zawartą pomiędzy Robertem Majcherowskim (od lutego 2005 – właścicielem zamku) a Urzędem Miasta
i Gminy w Głogówku.

VI. Zespół parkowy otaczający zamek

 

Plan miasta z XIX w. wg B. Leszczyńskiej, T. Chrzanowski
Plan miasta z XIX w. wg B. Leszczyńskiej, T. Chrzanowski
Pierwszą wzmiankę o parku spotykamy w łacińskim opracowaniu Heneliusa w 1704 r.: „Ogród naprzeciw zamku, różnymi owocami i kwiatami ozdobiony”[103].

 

Już Jan Oppersdorff miał swój wkład w kształt zamkowego parku. Kazał on założyć w obrębie ogrodu dwa stawy obok trzeciego, który już wówczas istniał[104].

Konkretne informacje na temat parku mamy z czasów Edwarda Jerzego Marii, który kazał przekomponować park. Poszerzył i wzbogacił go o wiele cennych okazów drzew, nadając mu romantyczny charakter, a korzystał zapewne z porad księcia ogrodowej sztuki, Hermanna Pücklera (1785 – 1871)[105].

W głogóweckim parku znajdziemy pomnikowe dęby szypułkowe, na których żyje bardzo rzadki okaz chrząszcza – kozioróg dobosz[106]. Spacerując po parku zauważymy tulipanowca amerykańskiego, platany czy prastare lipy i dęby. Wśród drzew i krzewów spotykamy tu olszę czarną, szarą, graba zwyczajnego, leszczynę czy topolę włoską[107]
W podszyciu leśnym można spotkać jałowiec pospolity, chmiel zwyczajny, wiąz szypułkowy, górski i pospolity[108]. Wśród tych zacnych pomników przyrody znajdziemy kolumnę św. Jana Nepomucena z 1744 r. oraz piękną oranżerię z 1914 r. [109] Wszystkie te elementy oraz staw i  rzeka Młynówka tworzą urokliwy kompleks parkowy.

VII. Bibliografia

 A. Archiwa:

  1. Janiec M., Operat szacunkowy nieruchomości – „Zamek w Głogówku”, Głogówek 2004, Wydział Geodezji Urzędu Miasta i Gminy w Głogówku.
  2. Oppersdorff W. v., Stammtafel der Grafen von Oppersdorff In Oberglogau, 1968, oryginał w zbiorach prywatnych autora.
  3. Pozwolenie na sprzedaż zamku górnego i dolnego w Głogówku, WUOZ-I-MJ-500/8/05, Wydział Geodezji Urzędu Miasta i Gminy w Głogówku.
  4. Wiszniewska M., Zamek w Głogówku za Jana III Oppersdorffa, maszynopis na bazie rękopisu w zbiorach autorki.

 B. Prace zwarte:

  1. Banik J., Rody opolskie, Żyrardów 2005.
  2. Chojecka E., Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, Katowice 2004.
  3. Chorowska M., Rezydencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace, wieże mieszkalne, Wrocław 2003.
  4. Chrzanowski T., Śląsk w zabytkach sztuki. Głogówek, Wrocław 1977.
  5. Drabina J., Historia miast śląskich w średniowieczu, Kraków 2000.
  6. Snoch B., Górnośląski Leksykon Biograficzny, Katowice 1997.
  7. Śląskie zamki i pałace. Opolszczyzna, pod. red. D. Emmerling, Opole 1998.
  8. Watoła W., Perła opolskiej ziemi…parafia św. Bartłomieja w Głogówku w słowie i fotografii, Krapkowice 2000.

 C. Zbiory opracowań:

  1. Rocznik Głogówecki. Portret 2000, pod red. M. Cuber, A. Devosges Cuber, A. Kijaczko, M. Młynarski, Głogówek 2000.
  2.  Rocznik Głogówecki. Portret 2001, pod red. M. Cuber, A. Devosges Cuber, A. Kijaczko, Głogówek 2001.
  3. Strecke J., Festschrift zur 700-Jahrfeier der Stadt Oberglogau,  Oberglogau 1925.

 D. Artykuły prasowe:

  1. Krzyk J., Dżonkawka B., Symfonia z dedykacją. Beethoven na Śląsku, „Gazeta Wyborcza Katowice” nr 100, 27.04.1996-28.04.1996, s. 5.
  2. Kudyba T., W siedzibie Oppersdorffów, „Gazeta Wyborcza Opole” nr 159, 10.07.2006, s. 4.
  3. Sękowski R., Dzieje rodów śląskich – Oppersdorfowie. Od Oppersdorfów do Radziwiłłów, „Gazeta Wyborcza Opole” nr 47, 25.02.2000, s. 4.
  4. Sękowski R., Książę Bolko V Opolski. Heretyk, awanturnik, rozbójnik, „Gazeta Wyborcza Opole” nr 272, 22.11.2002, s. 5.
  5. Spałek K., Co podziwiali Beethoven i Jan Kazimierz, „Gazeta Wyborcza Opole” nr 5, 06.01.2006, s. 5.
  6. Tokarz B., Królewski Głogówek, „Gazeta Wyborcza” nr 6, 07.01.2006 – 08.01.2006, s. 4.
  7. Zajączkowska U., Jan Kazimierz w Opolu, „Gazeta Wyborcza Opole” nr 252, 28.10.2005, s. 16.
  8. Żmudziński J., Beethoven z Janem Kazimierzem, „Gazeta Wyborcza” nr 227, 27.11.1999-28.11.1999, s. 7.

[1]Inne nazwy miejscowości to: Glogovia Minor, Oberglogau, Mały Głogów, Horny Glogov, Klein Glogau, Weniger Glogau; szerzej na ten temat pisali: T. Chrzanowski,  Głogówek. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław – Warszawa 1977, s. 9; J. Drabina, Historia miast śląskich w średniowieczu, Kraków 2000, s. 270.
[2] O lokacji miasta na prawie niemieckim pisali: T. Chrzanowski,  Głogówek…, s. 9 – 10; Śląskie zamki i pałace. Opolszczyzna, pod. red. D. Emmerling, Opole 1998, s. 32.
[3] T. Chrzanowski, tamże, s. 10.
[4] W. Watoła, Perła opolskiej ziemi… parafia św. Bartłomieja w słowie i fotografii, Krapkowice 2000, s. 12.
[5] Zamek był własnością rodu w latach 1617 – 1811; Oppersdorffowie związani z Głogówkiem biorą początek u Jana (1517 – 1584), syna Jerzego Oppersdorffa i Barbary z d. Strzela. Od 1561r. zarządzał on Głogówkiem i 24 okolicznymi wsiami; Najwybitniejszym przedstawicielem rodu Oppersdorffów jest Jerzy III (1588 – 1651), będący I ordynatem, któremu Głogówek zawdzięcza m.in. przekształcenie miasta w majorat, przebudowę zamku, stworzenie drukarni i biblioteki, a co za tym idzie rozwój głogóweckiej kultury; szerzej o rodzie Oppersdorffów w rozdziale IV oraz: M. Wiszniewska, Zamek w Głogówku za Jana III Oppersdorffa; W. v. Oppersdorff, Stammtafel der Grafem von Oppersdorff In Oberglogau, 1968; J. Banik, Rody opolskie, Żyrardów 2005, s. 31 – 36; T. Chrzanowski, Głogówek…, s. 23 – 36; B. Snoch, Górnośląski Leksykon Biograficzny, Katowice 1997, s. 169; R. Sękowski, Dzieje rodów śląskich – Oppersdorfowie. Od Oppersdorfów do Radziwiłłów w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 47, 25.02.2000, s. 4.
[6] M. Chorowska, Rezydencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace, wieże mieszkalne, Wrocław 2003, s. 112.
[7] Bolesław I, syn Władysława opolskiego, władający księstwem w latach 1281 – 1313; Głogówek liczył się zaraz po Opolu; szerzej na ten temat: T. Chrzanowski,  tamże, s. 10; J. Drabina, Historia…, s. 272.
[8] Dwukondygnacyjny zespół parkowy – dwupoziomowy teren rekreacyjny, mający charakter parku, umiejscowiony w górnej i dolnej części miasta; szerzej na ten temat pisali: B. Grzegorczyk, Pückler von Muskau znany i nieznany. Opowieść o projektancie głogóweckiego parku w: „Rocznik głogówecki. Portret 2001”, Głogówek 2001, s. 124; K. Spałek, Co podziwiali Beethoven i Jan Kazimierz w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 5, 06.01.2006, str. 5.
[9] K. Spałek, Co podziwiali…, str. 5.
[10] T. Kudyba, W siedzibie Oppersdorffów w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 159, 10.072006, str. 4.
[11] Pozwolenie na sprzedaż zamku górnego i dolnego w Głogówku, WUOZ-I-MJ-500/8/05, Wydział Geodezji Urzędu Miasta i Gminy w Głogówku.
[12] Jeden z posrebrzanych kielichów z XVII w. jest opatrzony herbem rodu Oppersdorffów; ponadto herb ten noszą szaty liturgiczne, przechowywane w kaplicy Oppersdorffów; herb rodu Oppersdorffów przedstawia głowę orła na czerwonej tarczy, jego polska nazwa to „Orla Głowa”; herb hrabiowski jest sześciopolowy z małą tarczą w środku, uzupełniony o dwa pola z elementami herbu miasta, a na małej tarczy środkowej widnieje ukoronowany czarny orzeł; szerzej na ten temat pisali: T. Chrzanowski, Głogówek. Śląsk w zabytkach sztuk, Wrocław – Warszawa 1977, s. 88 – 95; Śląskie zamki i pałace. Opolszczyzna, pod. red. D. Emmerling, Opole 1998, s. 32; W. Watoła, Perła opolskiej ziemi… parafia św. Bartłomieja w Głogówku w słowie i fotografii, Krapkowice 2000, s. 30 – 31; patrz: Aneks, s. 20.
[13] Dokument stwierdza istnienie kasztelani głogóweckiej, na której czele stał Michał, zwany Wylczic; T. Chrzanowski,  Głogówek…, s. 8.
[14] Oppersdorff Jan (1517 – 1584), baron, starosta krajowy, s. Jerzego i Barbary z d. Strzela; od 1561
 r. włodarz Głogówka; szerzej na ten temat pisał: B. Snoch, Górnośląski Leksykon Biograficzny, Katowice 1997, s. 169.
[15] Na temat Głogówka pisali:  B. Tokarz, Królewski Głogówek w: „Gazeta Wyborcza” nr 6, 07.01.2006 – 08.01.2006, s. 4; J. Krzyk, B. Dżonkawka, Symfonia z dedykacją. Beethoven na Śląsku w: „Gazeta Wyborcza Katowice” nr 100, 27.04.1996-28.04.1996, s. 5; J. Żmudziński, Beethoven z Janem Kazimierzem w: „Gazeta Wyborcza” nr 227, 27.11.1999-28.11.1999, s. 7; K. Spałek, Co podziwiali Beethoven i Jan Kazimierz w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 5, 06.01.2006, s. 5; R. Sękowski, Dzieje rodów śląskich – Oppersdorfowie. Od Oppersdorfów do Radziwiłłów w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 47, 25.02.2000, s. 4; R. Sękowski, Książę Bolko V Opolski. Heretyk, awanturnik, rozbójnik w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 272, 22.11.2002, s. 5; T. Kudyba,
W siedzibie Oppersdorffów w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 159, 10.07.2006, s. 4; U. Zajączkowska, Jan Kazimierz w Opolu w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 252, 28.10.2005, s. 16.
[16] Wagenfeld, grafik, autor jednej z najstarszych litografii przedstawiających panoramę Głogówka; patrz: Aneks, s. 20.
[17] Patrz: Aneks, s. 20.
[18] H. Młynarska, Nazwy miejscowe Ziemi Głogóweckiej w: „Rocznik Głogóweckie. Portret 2001”, s. 56.
[19] T. Chrzanowski,  Głogówek. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław – Warszawa 1977, s. 9.
[20] J. Drabina, Historia miast śląskich w średniowieczu, Kraków 2000, s. 272.
[21] B. Snoch, Górnośląski Leksykon Biograficzny, Katowice 1997, s. 168.
[22] T. Chrzanowski,  Głogówek…, s. 133; T. Kudyba, W siedzibie Oppersdorffów w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 159, 10.07.2006, s. 4.
[23] T. Kudyba, W siedzibie…, s. 4.
[24] T. Chrzanowski, tamże, s. 134.
[25] W. v. Oppersdorff, Stammtafel der Grafen von Oppersdorff In Oberglogau, 1968.
[26] W wyniku wybuchu wojny trzydziestoletniej, Głogówek doświadczał przemarszów wojsk szwedzkich, polskich czy saskich na własnej skórze; podczas tych pochodów miasto było wiele razy plądrowane; zamek był swoistą kwaterą spoczynkową dla dowódców; oprócz wspomnianego marszałka Mansfelda, w okolicy przebywał także generał Torstenson; szerzej na ten temat pisali: M. Wiszniewska, Zamek w Głogówku za Jana Jerzego III Oppersdorffa, s. 1; T. Chrzanowski, tamże, s. 29.
[27] M. Wiszniewska, Zamek…, s. 1.
[28] T. Chrzanowski, tamże, s. 134.
[29] T. Chrzanowski, tamże, s. 31 – 32.
[30] Modernizacja miasta w duchu baroku; budowa kamieniczek wokół rynku; odnowienie wnętrz oraz architektury kościołów; fundacja Bożego Grobu (1634) oraz Domku Loretańskiego (1630 – 1634); T. Chrzanowski, tamże, s. 34.
[31] T. Chrzanowski, tamże, s. 138.
[32] Śląskie zamki i pałace. Opolszczyzna, pod. red. D. Emmerling, Opole 1998, s. 33; J. Krzyk, Symfonia z dedykacją. Beethoven na Śląsku w: „Gazeta Wyborcza Katowice” nr 100, 27.04.1996 – 28. 04.1996, s. 5.
[33] T. Chrzanowski,  Głogówek. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław – Warszawa 1977, s. 36.
[34] T. Chrzanowski,  Głogówek…, s. 139.
[35] T. Chrzanowski, tamże, s. 140.
[36] T. Kudyba, W siedzibie Oppersdorffów w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 159, 10.07.2006, s.4.
[37] Począwszy od Bolesława I (władał księstwem opolskim w latach 1286 – 1313), który uczynił Głogówek swą drugą siedzibą, a na Janie II, synu Mikołaja I, w 1532 r. skończywszy; szerzej na ten temat: T. Chrzanowski, Głogówek. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław – Warszawa 1977, s. 10 – 19.
[38] T. Chrzanowski, Głogówek…, s. 19.
[39] Wdowa po królu węgierskim Janie, córka Zygmunta Starego, matka Jana Zygmunta Zapoly; T. Chrzanowski, tamże, s. 21.
[40] Zarówno Hohenzollernowie jak i Izabella Zapolya szerzyli protestantyzmu w księstwie, co było sprzeczne z wolą cesarza; szerzej na ten temat: T. Chrzanowski, tamże, s. 19 – 20.
[41] Oppersdorff – Wierzbięcice k. Nysy; szerzej na ten temat: A. Szyndzielorz, Z dziejów rodu Oppersdorffów w: „Rocznik Głogówecki. Portret 2001”, Głogówek 2001, s. 80 – 81.
[42] W. v. Oppersdorff, Stammtafel der Graffem von Oppersdorff In Oberglogau, 1968; T. Chrzanowski,  tamże, s. 23; A. Szendzielorz, Z dziejów…, s. 81.
[43] W. v. Oppersdorff, Stammtafel…, 1968; B. Snoch, Górnośląski Leksykon Biograficzny, Katowice 1997, s. 169; A. Szyndzielorz, tamże, s. 82.
[44] W. v. Oppersdorff, tamże; A. Szyndzielorz, tamże, s. 80.
[45] J. Banik, Rody opolskie, Żyrardów 2005, s. 32; T. Chrzanowski, Głogówek…, s. 24; A. Szyndzielorz,  tamże, s. 83.
[46] W. v. Oppersdorff, tamże; T. Chrzanowski, tamże, s. 26 – 27.
[47] W. v. Oppersdorff, tamże; J. Banik, Rody…, Żyrardów 2005, s. 32 - 33;
[48] Nazywany często „wielkim”; szerzej na ten temat: M. Wiszniewska, Zamek w Głogówku za Jana Jerzego III Oppersdorffa; J. Banik, tamże, s. 32;  A. Szyndzielorz, Z dziejów…, s. 85.
[49] J. Banik, Rody opolskie, Żyrardów 2005, s. 33; B. Grzegorczyk, Jan Jerzy III – żywot i dokonania
w: „Rocznik głogówecki. Portret 2000”, Głogówek 2000, s. 62 – 67.
[50] W. v. Oppersdorff, tamże; T. Chrzanowski, tamże, s. 29;  A. Szyndzielorz, tamże, s. 83.
[51] M. Wiszniewska, Zamek...; E. Pękalska, Co wiemy o drukarni zamkowej w Głogówku w: „Rocznik głogówecki. Portret 2000”, Głogówek 2000, s. 68.
[52] Jedna z najbogatszych bibliotek arystokratycznych na Śląsku, o czym świadczyła ilość woluminów
w 1946 r. – 12 000; szerzej na ten temat: E. Pękalska, Co wiemy…, s. 68 – 81.
[53] Replika domu Matki Bożej z miejscowości Loreto we Włoszech; Głogówecka „Loretka” powstała
w 1630 r., jej projekty miał wykonać sam Jerzy III; szerzej na ten temat: A. Devosges Cuber, Polichromia Domku Loretańskiego w Głogówku w: „Rocznik głogówecki. Portret 2000”, Głogówek 2000, s. 96 – 104.
[54] 1634 r.; B. Grzegorczyk, Jan Jerzy III…, s. 65.
[55]A. Szyndzielorz, Historia Dzwonu Ósmej Godziny z kościoła klasztornego w Głogówku w: „Rocznik głogówecki. Portret 2000”, Głogówek 2000, s. 82 – 89.
[56] W. v. Oppersdorff, tamże.
[57] Księstwo opolskie było własnością Wazów; wybrany został Głogówek, gdyż tylko ten obiekt na tym terenie był odpowiednio przygotowany, aby ugościć królewska parę; szerzej na ten temat: T. Chrzanowski, Głogówek…, s. 29 – 32; U. Zajączkowska, Jan Kazimierz w Opolu w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 252, 28.20.2005, s. 16.
[58] T. Chrzanowski, tamże, s. 31; U. Zajączkowska, Jan Kazimierz…, s. 16.
[59] T. Chrzanowski, tamże, s. 31.
[60] U. Zajączkowska, tamże, s. 16.
[61] W. v. Oppersdorff, tamże.
[62] W. v. Oppersdorff, Stammtafel…, 1968; A. Szyndzielorz, Z dziejów…, s. 88.
[63] W. v. Oppersdorff, tamże; A. Szyndzielorz, tamże, s. 33.
[64] W. v. Oppersdorff, tamże; A. Szyndzielorz, tamże, s. 89.
[65] W. v. Oppersdorff, tamże; A. Szyndzielorz, tamże, s. 89;  J. Krzyk, Symfonia z dedykacją. Beethoven na Śląsku w: „Gazeta Wyborcza Katowice” nr 100, 27.04.1996 – 28.04.1996, s. 5; J. Żmudziński, Beethoven z Janem Kazimierzem w: „Gazeta Wyborcza” nr 227, 27.11.1999 – 28.11.1999, s. 7; K. Spałek, Co podziwiali Beethoven i Jan Kazimierz w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 5, 06.01.2006, s. 5.
[66] Śląskie zamki i pałace. Opolszczyzna, pod. red. D. Emmerling, Opole 1998, s. 33; J. Krzyk, Symfonia…, s. 5; J. Żmudziński, Beethoven…, s. 7.
[67]W. v. Oppersdorff, tamże; A. Szyndzielorz, tamże, s. 89; K. Spałek, Co podziwiali…, s. 5.
[68] W. v. Oppersdorff, tamże.
[69] R. Sękowski, Od Oppersdorfów do Radziwiłłów w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 47, 25.02.2000, s.4.
[70] A. Szyndzielorz, tamże, s. 90.
[71] Tamże, s. 90.
[72] Tamże, s. 89 – 90.
[73] M. Chorowska, Rezydencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace, wieże mieszkalne,Głogówek. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław – Warszawa 1977, s. 132; J. Drabina, Historia miast śląskich w średniowieczu, Kraków 2000, s. 272. Wrocław 2003, s. 112; T. Chrzanowski,
[74] J. Drabina, Historia…, s. 272; T. Chrzanowski, Głogówek…, s. 132.
[75] J. Drabina, tamże, s.  272.
[76] T. Chrzanowski, op. cit., s. 133.
[77] E. Chojecka, Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, Katowice 2004, s. 112; T. Chrzanowski, tamże, s. 133.
[78] T. Chrzanowski, tamże, s. 133 – 134.
[79] Śląskie zamki i pałace. Opolszczyzna, pod. red. D. Emmerling, Opole 1998, s. 32.
[80] Ryzalit – wysunięta przed lico muru część fasady budynku, wykusz; W. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 2003.
[81] M. Janiec, Operat szacunkowy nieruchomości – „Zamek w Głogówku”, Głogówek 2004, s. 3.
[82] T. Chrzanowski, tamże, 1 4.
[83] T. Chrzanowski, tamże, s. 134.
[84] M. Wiszniewska, Zamek w Głogówku za Jana Jerzego III Oppersdorffa, s. 1.
[85] M. Wiszniewska, Zamek…, s. 4.
[86] M. Wiszniewska, tamże, s. 5.
[87] M. Wiszniewska, tamże, s. 2; E. Chojecka, Sztuka…, s. 113; T. Chrzanowski, tamże, s. 134; Śląskie…, pod. red. D. Emmerling, s. 32.
[88] M. Wiszniewska, tamże, s. 2; A. Devosges Cuber, Dekoracja rzeźbiarska portalu bramnego Zamku Oppersdorffów w Głogówku w: „Rocznik głogówecki. Portret 2001”, Głogówek 2001, s. 105.
[89] „Wszystko na większą chwałę Boga” – jest to maksyma zakonu jezuitów, który wyjątkowo zawzięcie zwalczał reformację; postaci umieszczone w portalu pośrednio nawiązują do zakonu jezuitów: Karol Boromeusz, tak jak jezuici, chciał wprowadzenia w życie przepisów soboru trydenckiego; święci Janowie: Chrzciciel
i Ewangelista, byli szczególnie umiłowanymi postaciami zakonu jezuitów; Michał Archanioł jest protektorem Kościoła, obrońcą wiary , podobnie jak św. Ignacy Loyola, założyciel zakonu; nad całością góruje Matka Boża, której kult odrzucał protestantyzm; św. Kandyda została umieszczona w portalu jako patronka miasta.
[90] M. Wiszniewska, tamże, s. 2.
[91] Sale nosiły nazwy od kolorów: białe, niebieskie, czerwone, czy też od dziedziny sztuki: teatralna, muzyczna, biblioteczna; szerzej na ten temat: M. Wiszniewska, Zamek…, s. 3; T. Chrzanowski, tamże, s. 138.
[92] Sala i jej wystrój zachowała się do tej pory; patrz: Aneks, s. 21.
[93] M. Wiszniewska, tamże, s. 3.
[94] M. Wiszniewska, O archiwum i bibliotece zamku w Głogówku w: „Rocznik Głogówka. Portret 2001”, Głogówek 2001, s. 97.
[95]M. Wiszniewska, tamże, s. 6.
[96]M. Wiszniewska, tamże s. 5; T. Chrzanowski; tamże, s. 155.
[97] Sgraffito – polega na pokrywaniu muru kilkoma warstwami barwnego tynku i zeskrobywaniu warstw wierzchnich; E. Chojecka, Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, Katowice 2004, s. 116; T. Chrzanowski, tamże, s. 138.
[98] T. Chrzanowski, Głogówek…, s. 138.
[99] Tamże, s. 138 – 139.
[100] Tamże, s. 139.
[101] T. Chrzanowski, op. cit. s. 139.
[102] Tamże, s. 140.
[103] B. Grzegorczyk, Pückler von Muskau znany i nieznany. Opowieść o projektancie głogóweckiego parku w: „Rocznik głogówecki. Portret 2001”, Głogówek 2001, s. 124.
[104] T. Chrzanowski, Głogówek. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław – Warszawa 1977, s. 133.
[105] T. Chrzanowski, Głogówek…, s. 139; B. Grzegorczyk, Pückler…, s. 124.
[106] K. Spałek, Co podziwiali Beethoven i Jan Kazimierz w: „Gazeta Wyborcza Opole” nr 5, 06.01.2006, s. 5.
[107] B. Toś, Zachwycił mnie park w: „Rocznik głogówecki. Portret 2001”, Głogówek 2001, s. 160 – 161.
[108] B. Toś, Zachwycił…, s. 161.
[109] Patrz: Aneks, s. 22.
Zmieniony: Sobota, 29 Listopad 2008 18:55